Szanowni Państwo,

W bieżącym roku mija 75 lat funkcjonowania w zorganizowanej formie koszykówki w Warszawie i na Mazowszu. Tego rodzaju jubileusz jest okazją do wspomnień i podsumowań zarówno pracy Warszawskiego Okręgowego Związku Koszykówki Województwa Mazowieckiego, który jest następcą organizacji zajmujących się tą dyscypliną sportu od 1926 roku jak klubów oraz zawodniczek, zawodników, sędziów, działaczy i różnych innych ludzi, bez których niemożliwe byłoby funkcjonowanie Związku Koszykówki Warszawskie kluby przez minione 75 lat zapisały się trwale w historii polskiej koszykówki, ale najlepsze lata, kiedy zarówno kobiety jak i mężczyźni rywalizowali o Mistrzostwo Polski mamy za sobą. Tym niemniej w dorobku klubów warszawskich jest 20 tytułów mistrzowskich i 15 wicemistrzowskich kobiet oraz 12 mistrzowskich i 16 wicemistrzowskich mężczyzn zdobytych w mijającym 75 leciu.
Do sukcesów drużyn męskich nawiązuje zespół MKS SSA Pruszków (dawniej Mazowszanka), który po 26 latach od ostatniego Mistrzostwa Polski wywalczonego przez warszawską LEGIĘ powtórzył ten sukces, w latach 1995 i 1997. a do koszykarskiej ekstraklasy awansowały w ubiegłym sezonie, po kilku latach nieobecności, zespoły LEGII i POLONII. Niestety nie najlepiej wygląda sytuacja wśród zespołów żeńskich gdzie od ostatniego wicemistrzostwa (Polonia) minęło 25 lat a obecnie nie mamy żadnego reprezentanta w ekstraklasie. Pewnym pocieszeniem jest fakt corocznej walki zespołów kadeckich i juniorskich o medale Mistrzostw Polski w tych kategoriach wieku, co dobrze świadczy o pracy z młodzieżą w naszych klubach. Zmiany ustrojowe i gospodarcze kraju dotarty także do naszej ukochanej dyscypliny sportu, a wszechmocna telewizja, której magia mogłaby przyciągnąć potencjalnych sponsorów także rządzi się swoimi prawami. Nie jest lekko, tym bardziej, więc należą się słowa uznania tym, którzy w obecnych, ciężkich czasach ciągną wózek zwany koszykówką.
Wyrażam nadzieję, że dzięki ich uporowi i ciężkiej systematycznej pracy, warszawskie i mazowieckie kluby nawiążą do czasów świetności „Czarodziejów z Bielan”, „Zielonych Kanonierów”, „Czarnych Koszul” a zespoły młodzieżowe będą walczyć o najwyższe krajowe trofea.
Z okazji 75-lecia koszykówki w naszym regionie pragnę podziękować wszystkim, którzy przyczynili się do dotychczasowych sukcesów i życzyć, aby w następnych latach warszawsko-mazowiecka koszykówka utrzymywała się w krajowej czołówce, a wspólna praca przynosiła zadowolenie tym, którzy KOSZYKÓWKĘ umiłowali.

                               Prezes 
Warszawskiego Okręgowego Związku Koszykówki
             Województwa Mazowieckiego
           mgr inż. Michał Lesiński

75-LECIE WARSZAWSKIEGO ZWIĄZKU KOSZYKÓWKI

to święto warszawskiego sportu, wszystkich miłośników tej pięknej dyscypliny.
Cieszę się, że dane mi było - jako zawodnikowi i trenerowi - uczestniczyć w sukcesach warszawskiej koszykówki, przyczynić się do jej rozwoju popularyzacji na terenie stolicy, gdy po latach niemieckiej okupacji sport, tak jak cały kraj, odbudowywał się..
Wcześniej jednak Łódź.
Ze szkolnej drużyny trafiłem do Spójni Łódź, gdzie młodzieżą zajmował się doskonały zawodnik, reprezentant Polski, Mieczysław Pawlak. Nie należałem do wyróżniających się zawodników i nigdy nie znalazłem się w składzie naszej drużyny. Nie zrażałem się jednak wiernie kibicowałem kolegom. Zdarzyło się jednak, że na jakimś meczu zabrakło piątego zawodnika. Groził nam walkower, ale trener dostrzegł mnie na trybunie. I w ten sposób znalazłem się w pierwszej piątce. Debiut okazał się dla mnie niezwykle udany. Trener był bardzo zadowolony, a ja szczęśliwy. To wydarzenie zadecydowało chyba o dalszej mojej sportowej karierze, i jeszcze bardziej zmobilizowało mnie do treningów.
W 1950 roku zadebiutowałem w l-ligowej drużynie Spójni Łódź.
Rok 1953 był dla mnie niezmiernie udany - zdałem maturę i dostałem się na Wydział Włókienniczy Politechniki Łódzkiej i po raz pierwszy zostałem powołany do kadry narodowej, trenowanej przez wspaniałego zawodnika i trenera, Władysława Maleszewskiego.
Na obozie kadry narodowej we Wrocławiu przyjechali działacze AZS z Warszawy z propozycją, abym zasilił ich drużynę i rozpoczął studia na AWF. Nie było mowy o żadnym kaperownictwie czy korzyściach finansowych. Wtedy pieniądze nie wchodziły w grę. Musiałem podjąć niełatwą decyzję. Po namyśle wyraziłem zgodę, wybierając karierę sportową.
Rozpoczął się etap mojego życia związany z Warszawą i koszykówką. Dziś wiem, że była to słuszna i mądra decyzja.
Stolica posiadała trzy drużyny I ligowe: AZS, Polonię i Legię (wówczas CWKS). Na AWF-ie istniała Il -ligowa drużyna trenowana przez wykładowcę tej uczelni, wybitnego teoretyka koszykówki trenera, Walentego Kłyszejkę. Jako członek kadry narodowej trafiłem do I-ligowego AZS Politechnika. Naszym trenerem byt Zygmunt Olesiewicz, jeden z najmłodszych trenerów, który cafe swoje życie bez reszty poświęcił koszykówce, wierny azetesowskim barwom, wychował wielu wybitnych zawodników i zawodniczek. Dzięki niemu odnieśliśmy wiele sukcesów w kraju i zagranicą preferując koszykówkę opartą na wysokiej technice, sprawności i szybkości przeprowadzanych akcji. Dlatego kibice uznali nas za „czarodziei z Bielan”.
Zygmunta wiernie wspierała Roma Gruszczyńska - Olesiewicz, najwybitniejsza koszykarka w Europie. Stworzyli zgodną parę małżeńską, dla której koszykówka stanowiła treść życia. Dobrze się więc stało, że WOZKosz organizuje corocznie memoriał Romy i Zygmunta Olesiewiczów. To godne uczczenie ich zasług i pamięci.
W naszej drużynie, na przestrzeni całej mojej zawodniczej kariery do 1963 roku, grali:
Bogdan Bartosiewicz, senior drużyny, cieszący się wielkim autorytetem i szacunkiem, reprezentant Polski, który rozpoczął karierę zawodniczą jeszcze przed wojną. Zebek Niciński, także reprezentant, doskonały technik, chyba pierwszy rzucał jedną ręką Andrzej Nartowski i Marek Sitkowski, z którymi grałem także w reprezentacji, oraz Jacek Christians, Zygmunt Wilichowski, Andrzej Pyszkowski, Staszek Domaradzki, Wiesiek Piwowar, Olek Kowalski, Iwo Dobrucki, również sędzia międzynarodowy, oraz młodzi wychowankowie Zygmunta Olesiewicza: reprezentanci Polski - Tadek Blauth, Grzegorz Lechowski, Bolek Kwiatkowski, Andrzej Perka, Aleksander Roniker, dziś profesor i działacz PKOI.
Na AWF studiowałem z Kajtkiem Hądzelkiem, który działalność sportową łączył z pracą naukową i przez wiele lat przewodził jako prezes Polskiemu Związkowi Koszykówki, przyczynił się do największych sukcesów polskiej koszykówki: z Wieśkiem Piwowarem, zawodnikiem i trenerem, oraz z Januszem Mrozem odnoszącym sukcesy jako trener koszykarek, działacz i trener PZKosz. Tadeusz Ulatowskj - rektor AWF Warszawa, doskonały zawodnik, trener, wzór dla wszystkich pokoleń.
Trudno nie wspomnieć także o tych zawodnikach i zawodniczkach, których zachowałem w pamięci, reprezentujących inne warszawskie kluby i polonistach: o Witku Zagórskim, przebywającym w Austrii, Jurku Piskunie, mieszkającym we Francji, Bogdanie Karbownickim, zawsze uśmiechniętym i radosnym, oraz legionistach: Leszku Kamińskim, Stefanie Majerze, Jędrzeju Bednarowiczu, Andrzeju Pstrokońskim, Leszku Arencie i koleżankach: Hance Loth-Nowakowej, Gabrysi Karskiej z Gwardii naszej azetesiance - Ninie Chłodzińskiej-Urbaniak rozpoczynającej swoją karierę zawodniczą w Łodzi, reprezentantce Polski, zawsze pełnej energii w działalności społecznej, duszy naszych towarzyskich spotkań. Trudno jest nie wspomnieć również o tych, których nie ma już wśród nas Marku Sitkowskim, Zygmuncie Wi!ichowskjm, Januszu Grzybowskim, Jacku Christiansie z AZS, który wyemigrował do Kanady, Sławku Złotkowskim i Władku Pawlaku z Legii, naszych koleżnkach Romy Olesiewicz, Barbarze Dobruckiej, Barbarze Skubiszewskiej-Wawro, Bożenie Kucharskiej i Teresie Wolańskiej. W pamięci pozostaną mi także na zawsze zasłużeni trenerzy wychowawcy: Władysław Maleszewskj, który grał w AZS, a potem był trenerem Legii, Walenty Kłyszejko, uczący nas tajników koszykówki jako wybitny wykładowca trener na AWF oraz niezapomniany Zygmunt Olesiewicz, bez reszty oddany koszykówce.
Nie sposób nie wspomnieć o warszawskich sędziach Czesławie Dmochu Witoldzie Szeremecie, również dziennikarzu zasłużonym dla warszawskiej koszykówki.
75-lecie WOZKosz skłania do wspomnienia, Całym sercem oddanych koszykówce, Wybitnych działaczy - Zdzisława Ziółkowskiego Kazimierza Strycharskiego i Janka Czuprynę. Wszyscy oni dobrze zasłużyli się Warszawskiej koszykówce.
Chciałbym jeszcze podkreślić niezwykłą atmosferę, jaka panowała wówczas w salach i halach, gdzie nie obserwowaliśmy przejawów chuligaństwa czy zwykłego chamstwa. Kibice, biorąc przykład z zawodników, których łączyło koleżeństwo postawa fair play, zachowywali się kulturalnie, dopingując swoich ulubieńców.

									Bohdan Przywarski
                                                                               Zasłużony Mistrz Sportu,
                                                                     Zasłużony Działacz Kultury Fizycznej,
                                                                              trener klasy mistrzowskiej

Jubileusz 75-lecia Warszawskiego Okręgowego Związku Koszykówki skłania do spojrzenia wstecz i uświadomienia sobie drogi, jaką odbyła ta organizacja dla popularyzacji rozwoju koszykówki w Polsce.
Okres przedwojenny pozostawiam do oceny osobom, które pamiętają tamte czasy. Moje spotkanie z warszawską koszykówką rozpoczęto się w listopadzie 1946 roku, kiedy to na sali Polskiej YMCA, pod okiem „Wołodzki” Maleszewskiego dotknąłem po raz pierwszy w życiu piłki do koszykówki zobaczyłem zawieszone wysoko dwie obręcze z wiszącymi siatkami zwanymi „koszami”.
W owych czasach warszawiacy mieli inne, poważne troski życiowe, a jednak znalazła się grupa fanatyków, która postanowiła zorganizować rozgrywki dla tych, którzy przed wojną ją uprawiali i dla tych, którzy dopiero poznawali czar tej gry.
Chwała tym pierwszym, powojennym pionierom, którzy nie opuścili rąk, a przeciwnie - na jedynej sali polskiej YMCA w zburzonej Warszawie organizowali rozgrywki różnych klas.
„Maszyna ruszyła”, i oto po kilku latach doczekaliśmy się w stolicy dwóch zespołów ligi żeńskiej i trzech I ligi męskiej.
Zasługi warszawskich działaczy w szkoleniu młodych instruktorów, sędziów, organizacji rozgrywek na różnych szczeblach są znane i godne uwagi.
Wart jest jednak podkreślenia fakt, że działacze warszawscy nie poprzestali na tych osiągnięciach, ale szukali nowych sposobów na popularyzację koszykówki i stąd prawdopodobnie wzięła się przed laty idea organizowania Turnieju Wyzwolenia Warszawy.
Dzięki usilnym zabiegom organizacyjnym i finansowym turniej ten stał się tradycyjną styczniową imprezą Warszawy, zdobywając rozgłos w Europie. Gościły w stolicy bardzo dobre zespoły klubowe i reprezentacje narodowe różnych krajów oraz trzy warszawskie zespoły l-ligowe. Hala Gwardii pękała w szwach, a Warszawa przez tydzień żyła koszykówką. Zmieniły się czasy, zmienili się ludzie, zmieniły się obiekty, a turniej pod inną nazwą dalej się odbywa, choć może nie zawsze obsada jest taka, jakiej życzyliby sobie organizatorzy. Nie sposób wymienić wszystkie zasługi Warszawskiego Okręgowego Związku Koszykówki w popularyzacji i rozwoju polskiej koszykówki, ale na pewno są one godne wyróżnienia.
W dniach jubileuszu chciałbym życzyć, aby w gronie działaczy warszawskich pracowali dalej ludzie, którym dobro warszawskiej i polskiej koszykówki leży na sercu, a na pewno znów doczekamy się w stolicy dwóch drużyn I-ligowych żeńskich i trzech męskich walczących o mistrzostwo Polski w przepełnionej hali sportowej, jak drzewiej bywało.

                                                                                                           Tego życzy Jubilatowi z całego serca
                                                                                       Witold Zagórski

Dlaczego koszykówka?

KOSZYKÓWKA — gra zespołowa, której zasady opracowane zostały w 1891 r. w Springfield College (USA) przez dr J. Naismithsa, uprawiana przez kobiety i mężczyzn, korzystnie wpływa na zdrowie psychofizyczny rozwój człowieka, wyrabia zręczność, szybkość i wytrzymałość, kształtuje refleks i orientację, uczy poczucia zespołowości, jest widowiskowa, ciągle udoskonala swoje zasady i przepisy zwiększając dynamikę i jej atrakcyjność jako widowisko sportowe.

Kto uprawia koszykówkę?

Koszykówka jest praktycznie grą dla wszystkich, już dzieci bawią się piłką w „kipi kasza - kipi groch”. Nastolatki pasjonują się tą grą, a ludzie dojrzali znajdują w niej sposób na poprawę sprawności fizycznej i rozładowanie stresu. Znane są przykłady 40-latków odgrywających znaczącą rolę w rozgrywkach najlepszej ligi zawodowej NBA. Coraz większą popularność zdobywają rozgrywki amatorów, polityków, biznesmenów i dziennikarzy. Bastionem koszykówki są uniwersytety i szkoły wyższe, a gra ta zaliczana jest do podstawowych sportów akademickich.

Walory zdrowotne

Aktualne trendy rozwoju koszykówki realizują zalecenia zdrowotne, szczególnie lekarzy kardiologów, tj. ruch na świeżym powietrzu i zasada 3 x 30 x 130. Gra ta wychodzi na podwórka i ulice, coraz częstszym elementem krajobrazu są kosz z tablicami. Rozgrywane są konkursy „w króla” gry 1 x 1 tak zwane „syngielki”, 2 x 2, „duety”, 5 x 5. Na ulicach miast króluje „streetball”, w miejscowościach wczasowych rozgrywane są turnieje koszykówki plażowej. Rozwija się koszykówka na wózkach.
Ocenia się, że koszykówkę uprawia na świecie ok. 300 mln zawodników.
W Polsce, dzięki transmisjom TV ligi NBA staje się ona sportem nr 1.

Walory widowiskowe

Mecz koszykówki obecnie, to piękne widowisko, na które przychodzi nawet kilkadziesiąt tysięcy widzów! rekord to ponad 60 tys. widzów. Transmisje telewizyjne cieszą się bardzo dużą oglądalnością. Organizatorzy rozgrywek urozmaicają mecze występami zespołów tanecznych i artystycznych oraz pokazami „światło i dźwięk”, hale mają ciekawy i estetyczny wygląd.

Korzyści sponsorów

1.	Satysfakcja z tej widowiskowej, popularnej dyscypliny sportu o dużych walorach zdrowotnych,
2.	Możliwości popularyzacji swojego znaku firmowego z uwagi na dużą medialną i widowiskową nośność koszykówki, praktycznie we wszystkich grupach społecznych,
3.	Budowanie image firmy wśród zawodników, widzów i przyjaciół tej dyscypliny sportu.

POCZĄTKI KOSZYKÓWKI W WARSZAWIE

Po zakończeniu pierwszej wojny światowej polska YMCA, posiadająca ogniska w kilku miastach Polski, propaguje koszykówkę między innymi i w Warszawie. Organizuje kursy dla instruktorów w latach 1919-1920, tworzy drużyny YMCA. Przeprowadzone zostały pierwsze mistrzostwa szkolne, gdyż w tym okresie tylko szkoły grały w koszykówkę. Zaszczytny tytuł zdobyło Gimnazjum im. A. Mickiewicza, powtarzając ten sukces kilkakrotnie.
Istniejący w Warszawie Instytut Wychowania Fizycznego przyczynił się również do jej rozpowszechnienia wśród młodzieży. Mając swą siedzibę w Ogrodzie Saskim w pobliżu ul. Granicznej w Parku im. Jordana, ma bezpośredni kontakt z młodzieżą. Był on po-przednikiem powołanego później Centralnego Instytutu Wychowania Fizycznego (obecnie Akademii Wychowania Fizycznego na Bielanach). P. I. W. F mieścił się w drewnianych barakach, prowadząc zajęcia w bardzo trudnych warunkach. Szkoli instruktorów koszykówki, propaguje nową grę w szkołach, na uczelniach i w wojsku. Gra staje się coraz bardziej popularna, aczkolwiek jej wykonanie w porównaniu do dzisiejszego było bardzo prymitywne, czego dowodem byty między innymi uzyskiwane wyniki, jak: 11: 9, 10: 6 itp. P I. W. F od roku 1920 wypuszcza własne kadry instruktorów koszykówki.
Mimo dość dużej popularności wśród młodzieży szkolnej nie wzbudza większego zainteresowania w klubach sportowych. Dopiero przypływ do sekcji klubowych młodzieży szkolnej uprawiającej koszykówkę (w części absolwentów szkół), a kluby nie były tak duże jak obecnie, przyczynia się w pewnej mierze do powstawania w klubach drużyn koszykówki. Pamiętać również należy, że w latach międzywojennych w pewnych okresie istniał zakaz władz kuratoryjnych należenia młodzieży szkolnej do klubów. Z tego względu wielu zawodników i zawodniczek po podpisaniu karty przynależności do organizacji związkowych podawało obok nazwiska również pseudonimy umieszczane w protokółach zawodów.
Do roku 1921 młodzież gra w koszykówkę w polskiej YMCA, rzecz jasna wyłącznie na otwartych boiskach (w ogrodach im. Raus, w Ogrodzie Saskim w ogrodzie Al. 3 Maja, na placach, gdzie obecnie znajduje się kompleks gmachów Muzeum Narodowego w ogrodzie na rogu Al. Ujazdowskiej ul. Agrykola. Rozgrywane są mecze pomiędzy klasami, szkołami i jakże często pomiędzy „wagarowiczami”, którzy tam spędzali czas zamiast iść na lekcje do szkoły.
Lata 1922-24 cechuje szybki rozwój. Dociera ona powoli do klubów sportowych. Pierwsze sekcje w Warszawie założył Akademicki Związek Sportowy. Ale drużyna AZS to jeszcze nie „specjaliści” od kosza. To byli lekkoatleci grający tylko w zimie, traktując ją jako zaprawę w martwym sezonie. Nieco później słynni mistrzowie czarnego krążka - hokeiści AZS - grają w koszykówkę, również traktując ją jako zaprawę z kolei letnią.
Wśród lekkoatletów widzimy Stefana Kostrzewskiego, wieloletniego rekordzistę Polski w płotkach na 400 m, Feliksa Malanowskeigo, także rekordzistę Polski na 1500 m, Pawskiego, Garczyńskiego, Macińskiego i wielu innych, a wśród hokeistów Ralfa Adamowskiego, Aleksandra Nowakowskiego, Włodzimierza Krygiera, Aleksandra Tupalskiego, braci Zebrowskich i wielu innych. Zaczynają oni również grać mecze towarzyskie z innymi drużynami. Pierwsze wyniki na terenie Warszawy to AZS - UMCA 3:19, Poselstwo USA - AZS 20:18.
To wyżej wspomniane poselstwo USA, w którego drużynie obok pastora Woodara grał poseł, sekretarz poselstwa i... goniec, było stałym przeciwnikiem drużyn warszawskich. Ono też wniosło pewien wkład w rozwój koszykówki, gdyż niektórzy jego gracze, szczególnie pastor, grali w „prawdziwą amerykańską koszykówkę”, stając się wzorem dla warszawiaków. Umieli dryblować, podawali piłkę w różny sposób, zwodzili i potrafili rzucać do kosza w sposób w Warszawie nie widziany dotychczas.
Te zimowe mecze odbywały się głównie w jedynej sali sportowej, wtedy z prawdziwego zdarzenie, w hali będącej w posiadaniu popularnego wtedy Towarzystwa Cyklistów w Warszawie na Dynasach przy ul. Oboźnej. Drewniany budynek klubowy, mieszczący się tuż przy skarpie, miał na dole sale o wymiarach mniej więcej 18 na 20 metrów. Podłoże było betonowe, pokryte brązowym linoleum. Kosze stały zgodnie z obowiązującymi zwyczajami (przepisów gry nie było) na linii końcowej boiska, siatek pod koszami nie było, były tylko obręcze i drewniane tablice. To boisko miało jedną niedogodność: otóż z prawej strony na jego krótszym końcu mieściło się wejście do sekretariatu klubu WTC, a więc często zdarzało się, że zniecierpliwieni klienci, nie bacząc na toczącą się grę, przebiegali przez boisko, co zresztą grającym specjalnie nie przeszkadzało.
W roku 1924 zanotowano pierwsze kontakty z drużynami z innych miast Polski. Pobyt AZS w Łodzi przynosi mu dwie porażki z Łódzkim Klubem Sportowym i KS Hertą. Rewanżowe spotkanie w Warszawie kończą się pierwszymi sukcesami - AZS zwycięża ŁKS 15: 11, a warszawska YMCA remisuje z tym przeciwnikiem 10: 10.
Powstają sekcje koszykówki w klubach: Orzeł Biały, WTC, Szkole Podchorążych. Takie były początki koszykówki męskiej w Warszawie, kobiety nie interesowały się tą grą zupełnie.
Wszystko to odbywało się na platformie spotkań towarzyskich, nie oparte na żadnych przepisach gry ani organizacji łączącej sekcje sportowe szkół klubów. Krzyżowały się różne zdania i opinie, ciągle była to jeszcze forma zaprawy i zabawy, chociaż powoli zjawiają się i „specjaliści koszykówki”.
W roku 1925 powstają dalsze sekcje koszykówki w klubach warszawskich. Są to KS „Varsovia”, PIWG, Korona i Polonia. Powstaje pierwsza żeńska drużyna w AZS, a jej trenerem zostaje lekkoatleta Feliks Malanowski. W roku 1926 jest już 10 drużyn męskich. Jednak nadal brak organizacji, która by koordynowała sprawy związane z rozgrywkami, szkolenia instruktorów i sędziów, która ujednoliciłaby przepisy gry. Te braki byty znane ówczesnym działaczom gier sportowych.

NARODZINY OKRĘGOWEGO ZWIĄZKU KOSZYKÓWKI.

19 grudnia 1926 r. powstał w Warszawie Komitet Organizacyjny Gier Sportowych, zalążek Warszawskiego Okręgowego Związku Gier Sportowych.
Skład Komitetu: przewodniczący - dr Tadeusz Chrapowicki; członkowie: Kazimierz Kapatka z Varsovii, Maciaszczyk i Tadeusz Maciński z AZS, Bętkowski z władz szkolnych, prof. Lichowski w PIWF, Wiktor Kwast z Polonil i Tadeusz Ptaszyński z Korony.
Celem prac komisji, a potem Warszawskiego Okręgowego Związku Gier Sportowych, w który przerodziła się Komisja, było w pierwszym rzędzie zorganizowanie rozgrywek i ujednolicenie przepisów gry.
Nie istniała wtedy ogólnopolska organizacja zajmująca się sprawami koszykówki. Był, co prawda na Śląsku Polski Związek Palanta i Gier Sportowych, ale nie doszło z nim do żadnej konkretnej współpracy; ani nie opiekował się on koszykówką. Jedynym opiekunem, który pomagał powstałemu Związkowi w Warszawie był Polski Związek Lekkiej Atletyki, w którym serdecznej pomocy udzielał niezapomniany prezes Walenty Foryś.
Powołanie w 1926 roku Okręgowego Związku Gier Sportowych, który objął zakresem swej działalności siatkówkę, koszykówkę, szczypiorniaka na dużym boisku, a potem hokeje, było momentem przełomowym dla dalszego rozwoju koszykówki, która w ten sposób uznana została za grę sportową i której zabezpieczono ramy organizacyjne działalności, co było bardzo ważne, opracowano ujednolicone przepisy gry.
Dla Warszawy cenną pomoc w rozwoju koszykówki wniósł powołany w 1927 roku Ośrodek Wychowania Fizycznego m. st. Warszawy z kpt. Grossem jako jego pierwszym kierownikiem. Siedzibą Ośrodka była sala sportowa na drugim piętrze skrzydła bliższego Belwederu w byłej Szkole Podchorążych w Alejach Ujazdowskich. Sala sportowa jak na owe czasy była bardzo duża, miała około 50 m długości i około 20 szerokości. Była za to bardzo niska, bo jej sufit znajdował się nie więcej jak w odległości 1 m ponad górną krawędź koszy. Rzuty do kosza miały lot bardzo płaski, za to tablice, wykonane z grubej dykty, były bardzo miękkie i wszystkie pitki odbite na wysokości obręczy wpadały łatwo do koszy.
Ośrodek, poza zorganizowaniem kursów dla instruktorów, przeprowadzał doroczny Turniej Koszykówki i siatkówki o Puchary Ośrodka. Grano w siatkówkę i koszykówkę kobiet mężczyzn. Turnieje byty przeprowadzane systemem pucharowym w 2-3 dni, dopuszczano do udziału drużyny stowarzyszone w WOZGS, jak również i niestowarzyszone, jak np. uczelniane, szkolne, zakładów pracy, oldbojów, hokeistów, piłkarzy nożnych itp. Gromadziły one tradycyjnie około 100 różnych drużyn. Grano równocześnie na jednym boisku do koszykówki i na dwóch do siatkówki, w tym żeńskim przy wejściu na sali, a męskim w końcu sali (boiska do siatki miały wtedy różne wymiary). Turnieje cieszyły się dużym zainteresowaniem uczestników i publiczności, która mogła się zmieścić poza liniami boisk.
Dalsze lata 1928-1929, w których powstaje w Warszawie Polski Związek Gier Sportowych, obejmujący swą działalnością koszykówkę, siatkówkę i szczypiorniaka na dużym boisku, powoduje pewien odpływ działaczy z terenu Warszawskiego Okręgowego Związku Gier Sportowych do centralnego związku, co jednak nie zmniejsza operatywności Okręgu. Do 1928 r. skład Zarządu WOZGS ulega minimalnym zmianom. W roku tym organizuje i zdobywa mistrzostwo Warszawy drużyn męskich warszawski AZS. W tymże roku powstaje w WOZGS referat kobiecy oraz zostaje ułożony pierwszy kalendarz imprez sportowych WOZGS. W roku 1929 w Warszawie istnieje już 19 klubów z sekcjami gier sportowych, w tym 4 z kobiecymi. Następuje po raz pierwszy podział drużyn na klasy A i B.
W tym czasie powstaje charakterystyczny konflikt z Państwowym Instytutem Wychowania Fizycznego, który zgłosił swą drużynę do mistrzostw Warszawy. WOZGS zajął stanowisko, że instruktorzy (zawodowi pracownicy kultury fizycznej) mając lepsze warunki treningowe, nie powinni grać w mistrzostwach z amatorami.
Zostaje wybrany nowy Zarząd WOZGS z prezesem Fiedorowiczem na czele, który jednak dopuszcza PIWF do mistrzostw.
W roku 1930 (wybory do władz związkowych odbywały się co roku) prezesem zostaje Kurnicki, Związek tworzy klasę B drużyn kobiecej koszykówki.
W tym roku istnieją już 22 zespoły koszykówki męskiej, a z tego 8 w A - klasie (AZS, UMCA, Polonia, Skra, Legia, Warszawianka i inne) oraz 6 drużyn w kobiecej A - klasie:
AZS, Polonia, PIWF, Skra, Legia i Warszawianka.
Następuje kolejna zmiana władz WOZGS. Prezesem zostaje wybrany Stanisław Lipiński, znany działacz AZS i propagator hazeny, gry, która do Polski przywędrowała z Czechosłowacji. Referentem koszykówki żeńskiej zostaje krakowianin Wojciechowski, a męskiej Grzeszczak ze Skry. WOZGS ma już własny statut i regulaminy. lstnieje 27 klubów, a w nich 76 sekcji gier sportowych; do WOZGS jest zgłoszonych około 500 zawodników i zawodniczek. W tym około 50 % uprawia koszykówkę. Największymi klubami są nadal AZS, Polonia, YMCA, Legia, Warszawianka Makabi. Brak jednak jeszcze ciągle wśród grających specjalizacji. W związku z tym w kalendarzu rozgrywek przewiduje się rozgrywki szczypiorniaka i hazeny w soboty po południu, siatkówki w niedziele rano, a koszykówki w niedziele po południu.
W roku 1931 zostają rozegrane pierwsze Mistrzostwa Klasy B w koszykówce kobiet, która liczy 6 drużyn. W roku 1932 największą sekcję gier sportowych posiada stołeczny AZS, liczy ona 60 członków, Polonia 47, Makabi 44, Legia 42 itd.
Lata 1931 11934 są poświęcone w Zarządzie WOZGS opracowaniu nowego statutu, lepiej odpowiadającego potrzebom szybkiego rozwoju tych dyscyplin sportowych, wprowadzeniu stałego szkolenia instruktorów i sędziów.
W roku 1934 odbywają się po raz pierwszy zimowe rozgrywki o Puchar PZ.G.S. przeprowadzane w halach w Polsce: miało to wypełnić okres przerwy zimowej w oficjalnych rozgrywkach o mistrzostwo.
Następne lata przynoszą pewne zahamowanie w rozwoju koszykówki. Zarówno jej poziomu, jak w sprawach organizacyjnych. Zmiany personalne powstałe na skutek osobistych nieporozumień powodują ustąpienie Zarządu Związku i wybór nowego zarządu z prezesem mjr Truszką na czele. Zarząd ten ustępuje jednak po krótkim czasie. Polski Związek Gier Sportowych w celu uzdrowienia stosunków w władzach Okręgu mianuje zarząd komisaryczny z komisarzem, którym został znany szermierz, szablista AZS, olimpijczyk mjr Władysław Dobrowolski. Konflikty na terenie Okręgu zaogniały się dalej i dopiero Walny Zjazd Polskiego Związku Gier Sportowych je rozstrzygnął. W tym czasie rozgrywki o mistrzostwo w siatkówce koszykówce przeniesiono na okres zimowy do hal i sal sportowych, co miało decydujący wpływ na dalszy rozwój koszykówki. Zmieniono nazwę Związku na Polski Związek Piłki Ręcznej, a więc powstał Warszawski Okręgowy Związek Piłki Ręcznej. WOZPR próbował propagować koszykówkę również na terenie województwa warszawskiego, organizując mecze towarzyskie w miastach powiatowych. Ukazują się z inicjatywy WOZPR (konkurs) opracowania i materiały do nauczania koszykówki, zjawiają się w drużynach warszawskich zawodnicy amerykańscy (w YMCA i Polonii), zaczyna swoją pracę w Polskim Związku Gier Sportowych Walenty Kłyszejko. Ukazują się wreszcie podręczniki gry Zygmunta Nowaka i Józefa Pachli, szereg artykułów W. Kłyszejki. Sędziowie warszawscy uzyskują tytuły sędziów międzynarodowych, prowadzą zawody międzynarodowe w kraju i za granicą, sędziują centralne mistrzostwa Polski. Do czołowych sędziów tego okresu należą Zygmunt Nowak, Władysław Twardo i Witold Szeremeta, Edward Ciszewski, posiadający tytuły sędziów międzynarodowych oraz sędziowie związkowi: Kazimierz Kapatka, Tadeusz Sawoniak, Bolesław Prusak i Buksner.
Na tle prac organizacyjnych rozwijają się również kontakty w koszykówce. Najważniejsze z nich w Warszawie to walki AZS z Polonią. Grano ze zmiennym szczęściem, z tym ze koszykarze Polonii górowali nad AZS, ale za to koszykarki AZS były nieco lepsze od koleżanek z Polonii. Nic w tym dziwnego, że te dwa kluby górowały nad innymi: gromadziły one najlepszy aktyw instruktorów, sędziów i działaczy organizacyjnych. Z innych klubów wybijały się na czoło Warszawianka, YMCA, lskra, Makabi, Legia i ZASS.
Do czołowych graczy tego okresu należeli mistrz taktyki Kazimierz Kapatka, bardzo szybki Jurek Gregolajtys, świetnie rzucający z dystansu Władek Zgliński, żelazny obrońca Kazik Czyżkowski oraz nabytek Polonii z Łódzkiego Klubu Sportowego, Edward Ałaszewski (słynny karykaturzysta „Ała”) w YMCA Tadeusz Koszarowski dżentelmen na boisku i poza nim; jego brat i Józef Bednarek; z AZS olimpijczyk Zbigniew Nowakowski; ruchliwy jak srebro Heniek Kowalski, Lutz, doskonały obrońca; Sawoniak z Warszawianki i Janowski, świetny drybler z Makabi. Wśród kobiet do najlepszych należały: w AZS Helena Wojnarowska, równie dobra oszczepniczka; Zdzicha Wiszniewska, Irena Brzustowska, Ada Holfejerówna, Jaśnikowska (miotaczka dyskiem i kulą, która przeszła do AZS z Cracovii); w Polonii Sława Szmidtówna, siostry Kameckie, Wiewiórska, Duchówna (świetna szermierka), a z Warszawianki Kaflińska.
W mistrzostwach Polski warszawskie drużyny męskie i żeńskie stale walczą w czołówce polskiej koszykówki. W męskich, co prawda Warszawa do końca 1939 roku nie zdobyła tytułu mistrza Polski, ale dzięki dobrej grze Polonii była w posiadaniu tytułu wicemistrza Polski kilka razy. Polonia zdobyła również raz Puchar Zimowy POGS. 0 wiele silniejsza była koszykówka kobieca, której przedstawicielki zdobyły większość tytułów w tym okresie.
Ten dynamiczny rozwój koszykówki jej pojawienia się w Warszawie wprowadzi ją, poza piłką nożną, na czołowe miejsce w grach sportowych zarówno pod względem organizacyjnym, jak i poziomu gry. Zostały nawiązane w Warszawie, głównie przez AZS, kontakty międzynarodowe. Doroczne turnieje organizowane przez AZS w hali sportowej polskiej YMCA z drużynami Estonii i łotewskimi (czołowe drużyny Europy poza Litwą, gdzie grali studenci litewscy studiujący w USA), odbywały się przy zapełnionej sali (1200 widzów) żywo reagujących kibiców, często upchanych nawet we wnękach okiennych na pierwszym piętrze. Najczęstszym przeciwnikiem były drużyny LUSP YMCA, i Kolew z olbrzymim wtedy (około 2 m wzrostu) Wicksteinem i Ericsonem, jednym z czołowych miotaczy dyskiem w Europie.
Byli również w Warszawie Włosi, wnosząc do hal sportowych znany temperament i bojowość, i Niemcy, wtedy początkujący w koszykówce, którzy otrzymali solidne baty.
W ostatnim roku przed II wojną światową cały rok był zapełniony koszykówką. Zimowe rozgrywki o mistrzostwo klasy A, a potem półfinały i finały mistrzostw Polski na wiosnę, błyskawiczne turnieje Ośrodka Wychowania Fizycznego, letni Puchar Polski i wiele spotkań towarzyskich z drużynami krajowymi i zagranicznymi, spowodowały, że zawodnicy i zawodniczki musieli specjalizować się w jednej z uprawianych małych gier sportowych. To też przyczyniło się w pewnej mierze do dalszego rozwoju koszykówki w Warszawie. Zawodnicy warszawscy wchodzą w skład ogólnopolskiej Reprezentacji Studenckiej startującej w Akademickich Mistrzostwach Świata w Paryżu i Budapeszcie, znajdują miejsce w reprezentacji Polski rozgrywającej spotkania towarzyskie, a wreszcie znajdują się na olimpiadzie w Berlinie w 1936 roku. Dwóch olimpijczyków gra w drużynie, która zajęta IV miejsce, są to: Zbigniew Nowakowski z AZS i Jerzy Gregołajtys z Polonii. Przychodzi jesień 1939 roku. Wybucha wojna. Niemcy rozwiązują wszystkie organizacje społeczne, przestaje istnieć Warszawski Okręgowy Związek Piłki Ręcznej, kluby. Niemcy grożą karami i obozami, wyłapują zawodników uprawiających sport. Są jeszcze próby spotkań towarzyskich pomiędzy AZS i KS lskra, ale nie na długo.
W pamięci zostały wysiłki małżonków Krotkiewskich, którzy przygotowali boisko na terenie ogrodu warzywnego we Włochach pod Warszawą. Gościnni gospodarze zapraszali do siebie również AZS. Gra była dość bezpieczna, chociaż boisko było niezbyt równe i często rozpędzeni gracze lądowali w zagonach z główkami kapusty lub kartofli.
Jednak w części obawa przed represjami, częściowo inne sprawy, zajmują młodzież -	nauka i udział w walce z okupantem dominują.
Następuje przerwa do końca wojny, a nawet nieco dłużej, bo do około połowy 1945 roku. Należałoby jeszcze wspomnieć o oflagach, w których przebywający polscy jeńcy organizowali zawody sportowe, między innymi i w koszykówce. Grali w koszykówkę dr Jerzy Lutz, grał Jurek Gregołajtys. Były mecze pojedyncze, były i turnieje.
Uwolnienie Polski przez armię radziecką z niewoli hitlerowskiej było sygnałem do obudzenia się ruchu sportowego. Warszawscy działacze, którzy przeżyli wojnę mieszkali w stolicy, szybko znajdują wspólny język. Na zebraniach, odbytych w prywatnych mieszkaniach, rozpoczął swe prace aktyw warszawskiej koszykówki. Powstaje myśl powołania Okręgowego Związku Koszykówki. Są trudności. Nie ma nic - ani lokalu, ani pieniędzy, ani druków, ani żadnych materiałów. Wybitnej pomocy w tym trudnym okresie udziela dr Wacław Kafliński, znany działacz Warszawianki, pracujący w tym czasie w Polskim Czerwonym Krzyżu na ul. Pięknej. On zostaje pierwszym prezesem Warszawskiego Okręgowego Związku Piłki Ręcznej, ale w lokalu PCK znajduje kąt „sekretariat” pożycza maszyny do pisania, sam aktywnie włącza się do wszystkich prac, a tych było wiele. Zniszczone sale i hale, zwalone budynki szkolne, niektóre zajęte przez inne organizacje, jak np. sala w Domu Akademickim na placu Narutowicza była długi czas zajęta przez PUS, brak było sprzętu i ubiorów. Nic jednak nie potrafi zahamować pracy społecznej skromnej grupki działaczy. Powstaje Zarząd Związku w składzie: prezes: dr Wacław Kafliński, wiceprezes: Kołakowskj, kapitan sportowy: Witold Szeremeta, sekretarz: Smolarski, skarbnjk: Taczanowski, Referat Propagandy: Szpandau, Wydz. Gier i Dyscypliny: Tadeusz Kowalewskj, Wydział Spraw Sędziowskich Marian Nowak, Przewodniczący Komisji Rewizyjnej: Edward Olszewski.
Jeden z pierwszych reaktywuje swą działalność AZS Warszawa, powstaje KS Społem, Legia, Marymont, Skra, nieco później Polonia.
W Krakowie, dzięki nlezmordowanemu Zygmuntowi Nowakowi z AZS reaktywuje swą działalność Polski Związek Piłki Ręcznej, do którego z terenu Warszawy wchodzi red. Witold Szeremeta.
Na początku mecze odbywają się na boiskach ziemnych w Instytucie Głuchoniemych i Ociemniałych, obok YMCA, i w Parku Szkolnym Agrykola.
W 1945 roku zaczyna pracę 13 klubów z 385 zarejestrowanymi zawodnikami i zawodniczkami, w tym najwięcej zgłasza AZS, bo 85; KS Marymont 61, KS Śródmieście 52. Pierwsze oficjalne rozgrywki zostały przeprowadzone w częściowo odremontowanej hali Polskiej YMCA.
Rok 1946 to dalsze powstawanie nowych klubów i reaktywowanie działalności przez dawniej istniejące. Mistrzostwo kl. A mężczyzn zdobywa Znicz Pruszków, jednak odpada w półfinałach mistrzostw Polski. Mistrz Warszawy kobiet „Społem” zajmuje drugie miejsce w finałach mistrzostw Polski w Łodzi, a warszawski AZS trzecie.
W lecie notuje się pierwsze powojenne kontakty międzynarodowe AZS Warszawa wyjeżdża do Czechosłowacji gdzie rozegrał 6 spotkań drużyn męskiej i 6 kobiet. Rewelacyjnie gra AZS w Pradze czeskiej, remisując z reprezentacją CSRS do przerwy 18: 18, a przegrywając cały mecz po wyrównanej walce 2 punktami.
Rok 1947 to dalsze powiększanie się ilości klubów (18). Zawodniczek i zawodników zgłoszonych w WOZPR - 983, w tym 256 kobiet. Obydwa mistrzostwa Warszawy, męskie i kobiece, zdobywa AZS, w którego szeregach znaleźli się najlepsi zawodnicy stolicy - Bogdan Bartosiewicz, Władysław Maleszewskj, Popiołek, Henryk Jaźnicki, Tadeusz Ulatowskj, Władysław Drzewosowski i dr Truszkowski, a w końcu rozgrywek i Wacław Zgliński. Wśród kobiet znalazły się Irena Brzustowska, Wanda Kasperkówna, która wróciwszy po 4 latach więzienia w obozie oświęcimskim znowu gra, jej siostra, obecnie Twardo, siostry Kameckie, olimpijska oszczepniczka Maria Kwaśniewska i wreszcie śpiewaczka koloraturowa Dzidzia Winnicka.
Po raz pierwszy AZS Warszawa zdobywa dla stolicy tytuł mistrza Polski drużyn męskich, a kobiety powtarzają ten sukces w Krakowie, deklasując przeciwniczki. Ten sukces jest wynikiem dobrze zorganizowanej pracy społecznej, nie tylko organizacyjnej, ale i szkoleniowej. Trenerem obydwu drużyn byt Władysław Twardo. Pracował społecznie - AZS nie płacił, bo nie miał z czego.
Do reprezentacji Polski na Mistrzostwa Europy w 1947 roku PZPR wyznaczył 4 zawodników AZS Warszawa: Bartosiewicza, Maleszewskiego, Jaźnickiego i Ulatowskiego oraz Sowińskiego ze Społem. Wyznaczono również Bolesława Popiołka, nie mógł jednak jechać do Pragi ze względu na trudności ze zwolnieniem z pracy zawodowej.
W drużynie żeńskiej, która wyjeżdża na towarzyskie spotkania razem z drużyną męską do CSRS biorą udział Marynia Kwaśniewska, Wanda Kasperkówna, siostry Kameckie Pruszyńska.
Drużyna żeńska występując pod firmą Warszawy odnosi kilka zwycięstw. Rok 1948 jest przełomowy dla rozwoju koszykówki. Polski Związek Piłki Ręcznej przenosi mistrzostwa Polski na okres zimowy do hal sportowych i wprowadza system ligowy. Do Ligi Męskiej zaliczono AZS i Znicz Pruszków. Wśród kobiet pojawiają się dalsze zawodniczki warszawianki bądź spoza Warszawy, jak np. Wanda Pachlowa, Rogowska, Kowalczyk i Parszniak ze Społem, szkolonego przez Józefa Pachlę, a w AZS szkolonym przez Walentego Kłyszejkę juniorki: Wojtyrowska, Janikowska, Czepkówna, Węgrzynowicz, a później nieco niezapomniana mistrzyni koszykówki, Romualda Gruszczyńska.
W roku 1949 przypadł jubileusz 25-lecia Sekcji Gier Sportowych AZS Warszawa (siatkarze grali już w 1924 roku). AZS organizuje wielki międzynarodowy turniej z udziałem Sparty z Pragi, z reprezentantem CSRS, środkowym Benackiem, żeńską Spartą, a to prawie cała reprezentacji CSRS: Szajnestowa, Szolcowa, Frangnerowa. Z krajowych drużyn wzięła udział drużyna KPW Poznań w słynnym składzie z Florianem Grzechowiakiem, Kasprzakiem, Iwanowem, Łojem, Januszem Patrzykontem - toż to prawie reprezentacja Polski.
W latach 1950/51 zostaje powołana Liga Żeńska, w której gra AZS z coraz bardziej wybijającą się Romą Gruszczyńską, potem żoną znanego trenera AZS, Zygmunta Olesiewicza. Klasa A drużyn męskich wygrywa Centralny Wojskowy Klub Sportowy (CWKS), który w sezonie 1950/51 wejdzie do I ligi i odegra później w niej poważną rolę.
W tymże sezonie powstaje II liga męska, którą wygrywa KKS Kolejarz, wchodząc po eliminacjach do ligi. AZS zajmuje w I lidze dalekie siódme miejsce.
Pierwszym mistrzem Ligi Żeńskiej zostaje SKS Spójnia; SKS, czyli Spółdzielczy Klub Sportowy. Drugie miejsce zajmuje AZS Warszawa, a trzecie KKS Kolejarz.
W tymże sezonie rozegrany zostaje po raz pierwszy Turniej Miast drużyn męskich. War- szawa zajmuje w finale czwarte miejsce W Turnieju o Nagrodę Miasta Pragi drużyna kobieca z Warszawy zajmuje dopiero piąte miejsce. W Spartakiadzie Zrzeszeń w turnieju żeńskim Warszawa zajmuje pierwsze miejsce, a w męskim czwarte.
Rok 1953 to dalsze reorganizacje małych gier sportowych. Przy Głównym Komitecie Kultury Fizycznej powstają oddzielne Sekcja Koszykówki i Sekcja Szczypiorniaka.
Szczególny wkład do rozwoju koszykówki w Warszawie mają dwa kluby - AZS i Polonia, do których po drugiej wojnie światowej dołączyły SKS (później Spójnia i Sparta) i CWKS, potem WKS Legia.
Z ich szeregów wyszła większa część działaczy społecznych i trenerów, którzy budowali pracę Warszawskiego Okręgowego Związku Koszykówki, albo raczej warszawską koszykówkę, poświęcając jej wiele czasu i dobrej woli.
W początkowym okresie istnienia Sekcji Polonii w latach 1925-38 znany działacz, Stanisław Poroszewski, popularnie nazywany „Wujkiem”, całe swe życie poświęcił grom sportowym, najpierw w Koronie, a potem już do końca w Polonii. Kierował nie tylko sekcją gier sportowych, ale większość swego uposażenia oddawał swej ulubionej sekcji. Basia Olczak-Danowska, po Poroszewskim największy działacz Polonii, WOZGS i doskonała koszykarka i henzenistka, Kazimierz Kapałka, trener, zawodnik i sędzia, działacz Okręgu, wspaniale budujący akcje swojej drużyny, zawodnicy: olimpijczyk Jerzy Gregołajtys, Zgliński, karykaturzysta Edward Ałaszewski, Sowiński i Czyżykowski, który zginął w walkach powstańczych na Starówce. Później trener Zygmunt Ślesicki, działacz społeczny i gracz I drużyny, wreszcie Bohdan Bartosiewicz, porywający w ataku, uważny w obronie, błyskotliwy, następnie trener drużyny żeńskiej. Należy tu wspomnieć o wkładzie Władysława Maleszewskiego, który nie tylko grał, ale i trenował drużynę Polonii i wreszcie Stanisława Kordzika, aktywistę Polskiego Związku Koszykówki.
Przed drugą wojną światową do walk pomiędzy Polonią i AZS włączyły się drużyny YMCA i Warszawianki i rzadziej Makabi. W żeńskich AZS i Polonia miały wielką supremację, były niezagrożone przez żaden inny klub, a obok nich startowały zespoły Warszawianki, Iskry, ZASS. Po wojnie silnym zespołem żeńskim dysponował pion spółdzielczy SKS Społem (Spójnia). Jego trener, Józef Pachla, nie tylko odnosił sukcesy ze swoją drużyną, ale wychował również wiele dobrych zawodniczek, wprowadzając je w kilku przypadkach do reprezentacji Polski. Były to Praśniak i Rogowska.
Aby dać pełny obraz rozwoju koszykówki w Warszawie, należy kilka chwil poświęcić Akademii Wychowania Fizycznego. Szczęśliwie złożyło się, ze kierownikiem Katedry Gier Zespołowych został doskonały estoński koszykarz, Polak z pochodzenia, prof. Walenty Kłyszejko. Zaczynał swą pracę już przed wojną jako trener KS Polonia i jako trener Polskiego Związku Piłki Ręcznej. Jego duża fachowość pozwoliła prowadzonej katedrze poświęcić wiele czasu z korzyścią dla koszykówki. Z kolei pozwoliło to na wychowanie wielu doskonałych instruktorów koszykówki, a również zawodników i zawodniczek AZS, w którym pewien czas prowadził zajęcia szkoleniowe. W tejże katedrze pracował wiele lat również wspaniały propagator koszykówki mgr Józef Pachla. Były trener SKS Spójni, Sparty, kadry narodowej kobiet. Poświęcił wiele cennego czasu ulubionej koszykówce warszawskiej. Chociaż sam był rodem z… Krakowa.
Poza tym AWF tworzy wielką bazę klubową AZS, dając jej doskonałe warunki do pracy i przyczyniając się do rozwoju koszykówki w stolicy i do wspaniałych osiągnięć żeńskiej drużyny AZS AWF i jego męskiego zespołu.

MISTRZOSTWA WARSZAWY

		Męskie		Żeńskie
	Rok	I m.	II m.	I m.	II m.
	1928	AZS	Polonia	  -	   -
	1929	Polonia	YMCA	AZS	PIWF
	1930	Polonia	AZS	AZS	Polonia
	1931	Polonia	YMCA	AZS	Polonia
	1932	Polonia	AZS	AZS	Polonia
	1933	Polonia	AZS	Polonia	AZS
	1934	AZS	Polonia	Polonia	AZS
	1935	Polonia	Skra	Polonia	AZS
	1936	Polonia	AZS	Polonia	AZS
	1937	KPW	AZS	AZS	Polonia
	1938	Polonia	AZS	AZS	Polonia
	1939	Polonia	AZS	Polonia	AZS

Turnieje Ośrodka WF i PW

1933 - 79 drużyn męskich i żeńskich z 26 klubów
1933 - jesień: 110 drużyn z 700 zawodnikami i zawodniczkami
1934 - Turniej o Puchar PZGS
1934 - koniec turniejów Ośrodka WF i PW, które trwały od 1927 do 1934 roku.
Pierwsze spotkanie międzymiastowe Warszawa - Łódź w 1928 roku. Wynik 29: 48.    
Reprezentacja akademicka Warszawa - Kraków 21: 24, również z Łodzią 21: 6.
1930 - pierwsze spotkanie międzynarodowe LUSP Ryga - AZS Warszawa 21: 30. 
Pierwsze zwycięstwo warszawiaków.
1930 - pierwszy mecz żeński AZS - Polonia, w tymże roku pierwszy turniej zespołów robotniczych, organizowany przez Okręgową Komisję Robotniczych Stowarzyszeń Sportowych przy udziale 10 drużyn męskich 6 żeńskich.

PREZESI WOZGS (WOZKOSZ)

	1926 - 29	-	dr Tadeusz Chrapowicki;
	1930	-	Stanisław Fiedorowicz;
	1931 - 33	-	Stanisław Lipiński;
	1934         -    ……………..    
	1935	-	Mjr.Truszko;
	1936	-	Władysław Dobrowolski;
	1937	-	Wiktor Loth;
	1938 - 39	-	Antoni Włoskowicz.
	1945 - 53	-	Wacław Kafliński
	1953 - 60	-	Wiesław Loth
	1960 - 62	-	Jan Czupryna;
	1962 - 73	-	Kazimierz Strycharski
	1974 - 75	-	Jerzy Kościński
	1976 - 81	-	Juliusz Sochan
	1981 - 91	-	Andrzej Pstrokoński
	1991 - ...	-	Michał Lesiński.

TERAŹNIEJSZOŚĆ

Likwidacja Polskiej Federacji Sportu i Stołecznej Federacji Sportu dokonana w ramach zmian administracyjnych w roku 1991 spowodowała ożywienie w strukturach warszawskiej koszykówki. Warszawski Okręgowy Związek Koszykówki był jednym z pierwszych, które uchwaliły Statut, zarejestrowały swą działalność jako stowarzyszenie sportowe i uzyskał osobowość prawną. Było to 6 maja 1992 r., a Zarząd rozpoczął funkcjonowanie w nowej rzeczywistości w składzie: Prezes Michał Lesiński, Wiceprezesi - Mieczysław Kuczyński, Juliusz Socha, Przewodniczący WGiD - Zdzisław Jarosz, Przewodniczący KS Sławomir Jarząb, Sekretarz Skarbnik - Jadwiga Chojnacka, członkowie:
Jacek Biechoński, Janusz Całka, Jacek Jeleński, Krzysztof Podgórski.
Nowa rzeczywistość postawiła przed działaczami WZOkosz nowe wyzwania i zmusiła do poszukiwania innych niż tylko budżetowe środków finansowych do realizacji zadań. WOZkosz przystąpił do Warszawskiego Stowarzyszenia Okręgowych Związków Sportowych, które ze środków budżetowych zapewnia lokal i obsługę (Sekretarz Skarbnik na etacie Biura Stowarzyszenia). Ograniczone środki finansowe z budżetu oraz coraz większe koszty organizacji imprez odbijają się na organizacji podstawowej imprezy Związku jaką są kolejne Międzynarodowe Turnieje Koszykówki Mężczyzn (dawniej Turnieje Wyzwolenia o Puchar Prezydenta m. st. Warszawy). Turniej zmienia nazwy i patronów w zależności od wielkości dofinansowania z budżetu samorządowego (Puchar Warszawy) lub państwowego (Puchar Wojewody Warszawskiego). Dzięki zaangażowaniu działaczy udaje się jednak imprezę tą kontynuować a w roku 1993 rozgrywane są dwa Turnieje (XXXIV w styczniu i XXXV w grudniu). Odstąpienie od terminu styczniowego spowodowane było niemożliwością zapewnienia startu jakichkolwiek drużyn z uwagi na rozgrywki ligowe i pucharowe. Szczególnie europejskie Puchary, w których mecze rozgrywane były już od początkowych dni stycznia uniemożliwiło sprowadzenie silnych drużyn zagranicznych. Zmiana terminów na grudniowe nie rozwiązywało wszystkich problemów (okres międzyświąteczny jest różnie wykorzystywany w klubach), ale pozwoliło na zapewnienie udziału ciekawych zespołów zagranicznych. Nie pomagał także organizatorom poziom zespołów warszawskich, które przez pewien czas grały w niższych klasach.
Mimo tych trudności WOZkosz rozwija swoją działalność organizując corocznie imprezy o charakterze rekreacyjno - masowym oraz turnieje towarzyskie dla drużyn młodzieżowych i dziecięcych.
Dla seniorów kontynuowane są Turnieje Zamknięcia Sezonu (o Puchar Przewodniczącego WGiD), w których udział brały drużyny warszawskie i mazowieckie uczestniczące w rozgrywkach I, II i III ligi.
Dla juniorek i juniorów kontynuowane są zapoczątkowane w latach siedemdziesiątych turnieje z okazji Miesiąca Odbudowy Warszawy (wrzesień), które od 1999 roku noszą nazwę Memoriału Romy i Zygmunta Olesiewiczów. Duży wkład w uhonorowanie tych dwojga wspaniałych ludzi imprezą ma była zawodniczka AZS-u i Polonii, wielokrotna reprezentantka Polski - Janina Chłodzińska - Urbaniak, popularna „Nina”. Dużą pomocą służy także syn słynnego małżeństwa Marek Olesiewicz, który wyraził zgodę na nadanie Memoriałowi Ich imienia i corocznie pomaga przy organizacji.
Kontynuowane są także wrześniowe turnieje kadetek, kadetów oraz młodziczek i młodzików będące Mistrzostwami Mazowsza w tych kategoriach wieku.
Od czterech lat na sali bardzo usportowionej szkoły podstawowej nr 321 na Bemowie organizowane są Turnieje Młodzików z okazji Dnia Niepodległości o Puchar Burmistrza Gminy Bemowo.
Na obiekcie tym, dzięki uprzejmości Dyrektora szkoły Andrzeja Marczaka gościli też wielokrotnie uczestnicy Świątecznego Turnieju Minikoszykówki (w br. był to już ósmy turniej).
Z kolei władze Pruszkowa i klubów MKS MOS Pruszków użyczają nieodpłatnie obiektów w Pruszkowie, na których organizowane są świąteczne Turnieje Minikoszykówki pod patronatem Prezesa Polskiego Komitetu Olimpijskiego.
Kolejną imprezą rozgrywaną dwa razy w roku, od jesieni 1995 roku są turnieje koszykówki ulicznej DUET wiosna jesień. lnspiracją do organizacji tych imprez, początkowo na ul. Trębackiej a ostatnio w Parku Agrykola były turnieje koszykówki ulicznej Reebok Black-top i Adidas Streetball, w których organizacji nasz Związek także czynnie uczestniczył. W koszykówce ulicznej organizowaliśmy także imprezy z okazji „Dni Śródmieścia” i „Dni Pruszkowa” od trzech lat przeprowadzamy imprezy w koszykówce w ramach „Pikniku Olimpijskiego”
Odrębnym cyklem jest KOSZYKARSKA LIGA NIKE SZKÓŁ ŚREDNICH.
Historia tych rozgrywek datuje się od momentu, gdy po rocznej edycji Ligi Liceów 1992 r., której jednym z pomysłodawców był Jerzy Kostrzewski nauczyciel wychowania fizycznego w III LO im. Sowińskiego powstała w sezonie 1993/1994 Amatorska Liga Szkół Średnich. Do rozgrywek dopuszczone zostały wszystkie typy szkół średnich.
Patronat nad rozgrywkami objął Warszawski Okręgowy Związek Koszykówki, a odpowiedzialnym za nie był Jacek Jeleński, członek Zarządu. Mecze odbywały się na salach szkolnych gromadząc tłumy entuzjastów koszykówki, a uczestnikami zespołów szkolnych mogli być uczniowie nie zrzeszenie w klubach koszykarskich. Zespoły były dzielone na grupy. Zwycięzcy grup rozgrywali między sobą półfinały i finał.
Od sezonu 1998/1999, gdy dla najlepszych zespołów dziewcząt i chłopców fundatorem nagród została firma NIKE Polska została zmieniona nazwa na Koszykarską Ligę NIKE Szkół Średnich.
Szkoły, których zespoły aktywnie uczestniczą od pierwszej edycji to:

  3 LO im. Sowińskiego nauczyciel Jerzy Kostrzewski,
34 LCD im. M de Cervantesa - Janusz Kwapiszewski,
49 LCD im. J. V. Goethego - Grzegorz Nawrocki,
14 LCD im. St. Staszica - Krztsztof Tymicki
LO im. M. Konopnickiej - Andrzej Borewicz, 
  6 LO im. T. Reytana - Marek Engel.

Dla podniesienia rangi Ligi mecze finałowe sędziowane przez najlepszych sędziów warszawskich a jednym z „gwiżdżących” gości był Wiesław Zych - sędzia klasy międzynarodowej.
Od sezonu 2001/2002 r. Liga wprowadziła system „open” - dla wszystkich uczniów szkoły. Uczestniczy 22 zespoły chłopców 16 dziewcząt.
Są to wszystko imprezy organizowane bezpośrednio przez WOZKosz, przy wydatnej pomocy klubów lub innych właścicieli hal sportowych, które udostępniane są nam nieodpłatnie do przeprowadzenia zawodów.
Te wszystkie imprezy są kontynuowane także obecnie, po kolejnych zmianach w strukturach administracyjnych kraju. Na Walnym Nadzwyczajnym Zgromadzeniu Delegatów w dniu 17 czerwca 1999 r., nastąpiła zmiana Statutu oraz nazwy Związku, która w chwili obecnej brzmi: Warszawski Okręgowy Związek Koszykówki Województwa Mazowieckiego. Być może jest to nazwa dziwna i trochę przydługa, ale uwzględniając zmiany w podziale administracyjnym (województwo mazowieckie) chcieliśmy zachować „warszawskość” Związku oraz jego tradycyjne logo i odznakę.
Obecnie WOZKosz WM zrzesza 48 klubów w tym KSN „START” zrzeszający koszykarzy na wózkach oraz cztery okręgowe - powiatowe związki koszykówki (ciechanowski, płocki, radomski i siedlecki) z obszaru województwa mazowieckiego, a w rozgrywkach mistrzowskich w sezonie 2001/2002 bierze udział 131 zespołów. WOZKosz WM organizuje i prowadzi rozgrywki o mistrzostwo województwa będące eliminacjami do rozgrywek centralnych PZKosz w następujących cyklach:
-	do I ligi kobiet,
-	do III ligi Mężczyzn (III liga)
-	juniorzy starsi,
-	juniorki,
-  juniorzy,
-	kadetki,
-	kadeci,
a po wyłonieniu dwóch najlepszych drużyn, rozgrywki ćwierćfinałowe z zespołami z województwa podlaskiego.
Rozgrywki te prowadzone są na zlecenie Polskiego Związku Koszykówki w ramach podpisanej w br. umowy.
Ponadto prowadzone są cykliczne rozgrywki klubowe dla dzieci i młodzieży w minikoszykówce dziewcząt i chłopców (V klasa), I kroku (IV klasa) oraz młodziczek i młodzików (VI, VII, VIII klasa).
Szczegółowe dane na temat rozgrywek podawane są w corocznych komunikatach posezonowych.
Jak widać zakres działania Związku obchodzącego w br. jubileusz 75-lecia jest ogromny i tym większe podziękowania należy złożyć wszystkim którzy się do jego funkcjonowania i wyników przyczynili.

                                                         Prezes
                                                        Warszawskiego Okręgowego Związku Koszykówki
                                                            Województwa Mazowieckiego
                                                           mgr inż. Michał Lesiński

DRUŻYNY WARSZAWSKIE I ICH MIEJSCA W ROZGRYWKACH
O MISTRZOSTWO POLSKI W LATACH 1931 – 2001

rok 			męskie 				żeńskie

1931			II Polonia 				I AZS
1932			II Polonia 				III AZS
1933			- 					II Polonia
1934			II Polonia 				I Polonia
1935/1936		II Polonia 				I Polonia
1937			- 					I AZS, II Polonia
1938			- 					I AZS
1939			II Polonia 				II AZS
1946			- 					II Społem, III AZS
1947			I AZS 					I AZS
1948			-					I AZS 
1949			-					I AZS, II Polonia
1950			-					I AZS, II Spójnia
1951			-					I Spójnia, II AZS
1952			-					I Spójnia
1953			II CWKS				I AZS, II Spójnia
1954			II Kolejarz				I AZS AWF, II Spójnia
1955			II CWKS 				I AZS AWF
1956			I CWKS				I AZS AWF
1957			I CWKS, II Polonia			I AZS AWF
1958			II Legia				I AZS AWF
1959			I Polonia				I AZS AWF
1960			I Legia, II Polonia 			I AZS AWF, II Polonia, X Drukarz
1961			I Legia					I AZS AWF
1962			II AZS AWF				I AZS AWF
1963			I Legia 				I AZS AWF
1964			-					II AZS AWF, VI Polonia
1965			-					II AZS AWF, III Polonia, X Gwardia
1966			I Legia 				VI AZS AWF, VII Polonia
1967			I AZS AWF				III Polonia, VIII AZS AWF
1968			II Legia 				V AZS AWF, IX Polonia
1969			II Legia 				VI Polonia, X AZS AWF
1970			Miejsce dalsze				III AZS AWF, V Polonia
1971			Miejsce dalsze				VI Polonia, VII AZS AWF
1972			Miejsce dalsze				IV Polonia
1973			Miejsce dalsze				Miejsce dalsze
1974			Miejsce dalsze				V Polonia, VII AZS AWF
1975			Miejsce dalsze				III Polonia, VI AZS AWF, X Znicz Pruszków
1976			II Polonia 				II Polonia
1977			V Polonia 				VI Polonia, IX AZS AWF
1978			IX Polonia 				X Polonia
1979			VII Legia				X AZS AWF
1980			VI Legia, X Polonia			-
1981			VI Legia 				-
1982			VIII Legia 				VIII Polonia
1983			VIII Legia, IX Polonia			VIII Znicz Pruszków, IX Polonia 
1984			VI Legia				X Znicz Pruszków
1985			X Legia, XII Polonia 			IX Polonia
1986			XI Legia 				XI Polonia
1987			XII Polonia				-
1988			X Legia				-
1989			V Legia 				X Polonia
1990			X Legia				V Polonia
1991			XII Legia				XI Polonia
1992			V Polonia				-
1993			VI Polonia				VIII Polonia
1994			IX MKS MOS Pruszków, X Polonia	VI Polonia
1995			I MKS MOS Pruszków, XII Polonia	IX Polonia
1996			VII Mazowszanka PEKAES Pruszków	VIII Polonia
1997			I Mazowszanka PEKAES Pruszków	-
1998			II PEKAES Pruszków			- 
1999			IV HOOP Pruszków			-
2000			IV HOOP Pruszków			-
2001			IV HOOP Pruszków	 		-

Czar dawnej koszykówki
Tadeusz Ulatowski

Objął zespół CWKS jeszcze jako czynny zawodnik. Miał wówczas 27 lat, dobre przygotowanie teoretyczne i znaczną wiedzę i wiele umiejętności pedagogicznych. Jako reprezentant Polski w koszykówce cieszył się wśród zawodników ogromnym autorytetem, a jego oddanie systematyczność w pracy jeszcze bardziej pogłębiały zaufanie drużyny do swego trenera. Zawsze pełen młodzieńczej werwy, ogromnej ambicji, niezwykle pracowity i oddany sprawom sportu, szybko wrósł w zespół koszykarzy CWKS. W całym kraju nazwisko Ulatowskiego wiązano nieodłącznie z koszykarzami z Łazienkowskiej. To właśnie on nauczył swych chłopców gry w koszykówkę, wpoił im zasady, dzięki którym stanowili świetnie zgrany kolektyw tak na boisku, jak i poza nim. W przeciwieństwie do innych trenerów, zawsze dbał o właściwe podejście swoich podopiecznych do sportu i nauki. Robił wszystko, by jego chłopcy poświęcali się nie tylko koszykówce. Nieustannie myślał o tym, aby po zakończeniu kariery zawodnicy mieli zapewniony zawód i egzystencję. Był gorącym orędownikiem nauki i studiów. Właśnie dzięki niemu większość zawodników CWKS zdobyła wyższe wykształcenie, dziś pracuje na poważnych stanowiskach.
Wraz ze swym zespołem przeżywał wszystkie sukcesy i niepowodzenia. Dzielił z nimi jego troski i radości, a drużyna odwdzięczała mu się prawdziwym uczuciem przyjaźni i przywiązania. Znał na wylot każdego ze swych chłopców. Pomagał im w trudniejszych momentach kariery, zawsze wnikając w ich troski i sprawy osobiste. Dlatego też na zawsze pozostaje w pamięci swych wychowanków jako pedagog, trener i prawdziwy przyjaciel.
Był specjalistą wysokiej klasy i poważną częścią wszystkich sukcesów i osiągnięć drużyny CWKS jest jego zasługą. Dziewięć lat pracy - dwa tytuły mistrza Polski dwa wicemistrza naszego kraju, nie licząc miejsc w czołówce ligi - oto piękny bilans pracy Tadeusza Ulatowskiego, który należy bezsprzecznie do najlepszych trenerów w historii naszego kraju.

Władysław Maleszewski ,,WOŁODŹKA”

Trener drużyny koszykarzy Legii, doskonale znany przez wszystkich sympatyków tej dyscypliny sportu w całym kraju „Wołodia” - Władysław Maleszewski był bez wątpienia jednym z najlepszych fachowców koszykówki w Polsce,
W latach 1946-48 byt reprezentacyjnym obrońcą drużyny narodowej, broniącym wielokrotnie barw Polski we wszystkich najpoważniejszych turniejach międzynarodowych. W swej sportowej karierze zdobył łącznie 7 tytułów mistrza Polski: dwukrotnie jako zawodnik (1947 i 48) oraz 5-cio krotnie jako trener.
Prowadzi zespół koszykarzy CWKS Legia od połowy 1959 roku, którzy od tamtego czasu zdobyli 4 tytuły mistrza Polski (1960, 1961, 1963, 1966).
Wtajemniczeni powiadają, iż „Wołodia” miał wyjątkowo szczęśliwą rękę. Wiedział zawsze jak postąpić, nawet w najtrudniejszych pojedynkach i niemal każde jego pociągnięcie taktyczne przynosiło zespołowi sukces. Dlatego też wychowankowie darzyli trenera Maleszewskiego tak wielkim zaufaniem i sympatią. Bezpośredni, zawsze pełen humoru i młodzieżowej werwy był wyjątkowo lubiany wśród koszykarskiej braci całego kraju.
W 1963 roku otrzymał tytuł Zasłużonego Działacza Kultury Fizycznej oraz za swe zasługi dla polskiego sportu został w 1964 roku odznaczony Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski.
Przez wiele lat trener reprezentacji Polski. Drużyna pod jego kierunkiem zajęła piąte miejsce na ME w Budapeszcie w 1955 roku, wchodząc przebojem do europejskiej czołówki.
Niezapomniany „Wołodia” przeszedł tyłem, na czworaka przez całą bieżnię Nepstadionu, na którym to odbywały się ME ku zdumieniu 2O-tysięcznej publiczności. Był to zakład z drużyną, że jeśli wygrają, to właśnie tak się zachowa. Polacy wygrali, trener swoje zobowiązanie wykonał, i to w towarzystwie psa przybłędy.
Władysław Maleszewski prowadził przez kilkanaście lat zespoły ligowe Polonii i Legii.
Tak wspomina „Pstroka” swego trenera i przyjaciela.
,,Moje pierwsze spotkanie ze sławnym trenerem odbyło się na sali Polonii Warszawa. Grałem wówczas w A-klasie w drużynie Legli przeciwko rezerwom ligowym Polonii. Był to rok 1953. W pierwszej piątce przeciwko nam wyszedł, aby sobie pograć Władysław Maleszewski. Trafiłem na niego bardzo niefortunnie, ponieważ postanowił mnie uczyć. Cały mecz próbował zatrzymać mnie na różne sposoby, często niezgodne z przepisami. Ale ja grałem bez respektu, stale zdobywając kosze. W końcówce meczu wymanewrowałem go na środku boiska i minąłem kozłem swojego przyszłego trenera i przyjaciela. Pozostało tylko dobiec do kosza i rzucić. Niestety, Wołodźka się przewrócił, a przewracając się chwycił mnie za nogę. Nagle i niespodziewanie zapoznałem się z twardością klepek na hali. Z nosa pociekła mi krew. Sędzia gwizdnął faul, a ja doskoczyłem do trenera czupurnie mu się postawiłem, nie przebierając w słowach. Reakcja trenera mnie jednak bardzo zdziwiła. Przycisnął mnie do siebie, otarł swoją koszulką krew i powiedział klepiąc mnie po plecach: Będziesz grał w koszykówkę”. Jakże proroczo zabrzmiały te słowa. W 1955 r. zostałem powołany do szerokiej kadry, co w Polsce przyjęto ze zdziwieniem. Ale już wszyscy zmienili zdanie w 1956 r., kiedy po raz pierwszy znalazłem się w reprezentacji Polski i wyszedłem w pierwszej piątce przeciwko amerykańskiemu zespołowi Seattle Buchan’s Bakers. Nagle nikomu nieznany chłopak wychodzi bez żadnego respektu i rzuca do przerwy 12 punktów. Dwudziestotysięczna widownia na Stadionie Dziesięciolecia moje poczynania kwituje gromkimi oklaskami. Po tym spotkaniu prasa nadała mi ksywę na długie lata – „Dziecko Warszawy”. Tym sposobem, dzięki wyczuciu trenera, trafiłem na prawie 11 lat non stop do reprezentacji Polski. Dziękuję Ci za to, „Wołodia.

KRÓLOWA STRZELCÓW
Romualda Olesiewicz – „Roma” (1928-1996)

Z warszawskim AZS AWF związana była „od zawsze”. Sportem i duchem. To w jego barwach wywalczyła dziewięć tytułów mistrza Polski. Życie, sport i kulturę kochała ponad wszystko. Była talentem wielkiej miary. Nie tylko w grach zespołowych, takich jak koszykówka, siatkówka i piłka ręczna. Uprawiała też i lekką atletykę (biegi, skok wzwyż, pchanie kulą). W latach 50. prasa pisała o niej - KOBIETA TEAM. Kochała sport, ale przede wszystkim ludzi. Nie miała wrogów. Dzisiejsza młodzież ze zdumieniem przeciera oczy myśli - być wspaniałym sportowcem i nie mieć nieprzyjaciół? Godzinami ćwicząc, trenując i grając mieć czas na refleksje, lekturę z rozpamiętywaniem, co się przeżyło. Taka postawa, ba, taki styl życia pasuje do współczesnych kanonów. O dobra materialne nie dbała i choć ze sportem zjeździła prawie cały świat, jej świat istniał pomiędzy bielańską uczelnią, zawodami i małym mieszkaniem kota huty „Warszawa”.
Swój pierwszy mecz w koszykówkę rozegrała w barwach AZS przeciwko „Spójni” podczas mistrzostw Warszawy, 2 stycznia 1949 r. Na arenie międzynarodowej zadebiutowała w meczu Polska Czechosłowacja w 1950r. Od tego czasu, stale do 1962r. występowała w kadrze narodowej. Była kapitanem zespołu AZS AWF i drużyny narodowej. Zdobyła dla Polski 1667 punktów w 109 spotkaniach. W latach 1949-1950, aż 27 razy reprezentowała nasz kraj w siatkówce, zdobywając medal ME (srebrny i brązowy). Ostatecznie wybrała koszykówkę. Jako jedna z pierwszych na świecie zaczęła rzucać piłkę w wyskoku i jako pierwsza wykonała dwutakt ze zmianą kierunku. Na Mistrzostwach Świata w Moskwie w 1959r. uznano ją za najlepszą koszykarkę turnieju. Trenowała początkowo pod kierunkiem Walentego Kłyszejki, potem - Zygmunta Olesiewicza. Karierę sportową zakończyła w 1962 r., a tak na dobre w maju 1978r. w Poznaniu podczas meczu „Dawnych Gwiazd”. Ze sportem nie rozstała się bo dla Niej było to niemożliwe. Nie grała już, ale zaczęła nauczać, najpierw prowadziła działalność trenerską w klubie AZS AWF, później przeniosła się do szkoły podstawowej. To bardzo charakterystyczne dla prawdziwych wybrańców losu. Moralny, wewnętrzny nakaz przekazywania swojej wiedzy innym, młodszym...

CZARODZIEJ Z BIELAN
Zygmunt Olesiewicz - ,,Gruby” (1929-1993)

Zawsze interesował go sport. Uwielbiał koszykówkę i piłę nożną. Nie był wybitnym zawodnikiem, ale miał niepospolity talent trenerski i organizatorski. Dzieciństwo i trudne czasy II wojny światowej przeżył w Grójcu. Po wyzwoleniu zamieszkał w Warszawie. Jako student pierwszego roku Akademii Wychowania Fizycznego trafił do zespołu koszykówki AZS AWF Warszawa, prowadzonego przez Walentego Kłyszejkę.
Pierwszy studencki obóz przygotowawczy do nowego sezonu zdecydował o jego dalszej karierze sportowej. Został trenerem szkoleniowcem.
Jego dorobek trenerski jest naprawdę imponujący. Wychował, bowiem dziesięciu olimpijczyków, pół setki reprezentantów Polski. Aż dziewięć razy jego żeńska drużyna koszykarek AZS AWF zdobyła mistrzostwo Polski; w 1967 r. to zaszczytne miejsce zdobyli też koszykarze. Był trenerem reprezentacji Polski; męskiej w latach 1958 - 1960 i żeńskiej od 1973 do 1978 r. Drugie miejsce zespołu męskiego na Igrzyskach Olimpijskich w Rzymie zapoczątkowało złoty okres polskich koszykarzy. Zygmunt Olesiewicz był także wybitnym specjalistą od organizacji sportu. Działał i piastował wiele ważnych funkcji społecznych w: Warszawskim Okręgowym Związku Koszykówki, Polskim Związku Koszykówki, Zarządzie Głównym Akademickiego Związku Sportowego, Głównym Komitecie Kultury Fizycznej i Turystyki.
Z żoną - Romualdą Gruszczyńską - słynną „Romą” oraz synem Markiem, stanowili partnerską rodzinę, której życie koncentrowało się wokół umiłowanej koszykówki.

Barbara Wikarska-Szymańska

Barbara Wikarska uczęszczała do szkoły im. Marii Curie-Skłodowskiej. Wychowanie fizyczne było w tej szkole doceniane, a uczennice mogły wyżyć się przez sport.
Uczęszczając w zajęcia z pływania na basenie przy ulicy Konwiktorskiej zostały wraz z serdeczną koleżanką Zofią Piechotką zauważone przez braci Ślesickich zawodników klubu YMCA, a następnie Polonii. Był rok 1948. Namówione rozpoczęły uprawiać koszykówkę w klubie Kolejarz-Polonia, do którego uczęszczały również inne szkolne koleżanki, ale do bardzo silnej w owym czasie sekcji siatkówki.
Kariera młodych koszykarek potoczyła się błyskawicznie. Pierwsze mecze, awans do pierwszej piątki, reprezentacja Polski, spotkania międzynarodowe. Z zespołem Kolejarza w 1951 zdobyła mistrzostwo Spartakiady.
Marzeniem utalentowanej zawodniczki był udział w Mistrzostwach Europy w Moskwie w 1952 roku. Niestety nie pojechała, ale już dwa miesiące później uczestniczyła z reprezentacją w tourne do Chin. W reprezentacji występowała do 1956 roku. W tym czasie rozegrała wiele spotkań międzypaństwowych. Uprawianie ukochanej koszykówki przerwało macierzyństwo. Jednak w obliczu zagrożenia spadkiem drużyny Polonii do II ligi wznowiła ona i inne starsze koleżanki treningi nie zważając na swe lata. Uratowały zespół przed degradacją kosztem innej warszawskiej drużyny Gwardii. Podbudowane tym sukcesem w następnym sezonie grały jak za dawnych dobrych lat.

„Dziecko Warszawy”- Andrzej Pstrokoński

Od najmłodszych lat w koszykówkę grywał w Parku Szkolnym, kiedy tylko było to możliwe. Partnerowali mu późniejsi wybitni koszykarze jak Bohdan Karbowniki, Andrzej Nartowski, Marek Sitkowski, Leszek Arent oraz inni gracze, a wśród nich Mirosław Skórzewski.
Rozpoczął treningi w Legli w 1951 roku jako niespełna 15-letni chłopiec. Mimo iż po pierwszym treningu zaproponowano mu zmianę dyscypliny sportu, nie ustąpił i usilną, pracą treningową doszedł bardzo szybko do wysokich wyników sportowych. Już od 1954 roku wszedł na stałe o składu pierwszej drużyny jako wychowanek CWKS Legia. Nadano mu wtedy przydomek „junior”.
Przez wiele lat popularny „Pstroka” zadziwiał sympatyków koszykówki doskonałą, dyspozycją, i wysokimi umiejętnościami. Od 1956 roku Pstrokoński był etatowym reprezentantem naszego kraju. Po raz pierwszy wystąpił w reprezentacji Polski przeciwko Amerykanom na stadionie Dziesięciolecia. Od tego czasu przylgnął do niego przydomek „Dziecko Warszawy”. Dwukrotny olimpijczyk (Rzym-60 i Tokio-64), pięciokrotny uczestnik (Sofia-57, lstambuł-59, Belgrad-61, Wrocław-63, Moskwa-65) Mistrzostw Europy. Srebrny medalista (Wrocław) oraz brązowy medalista mistrzostw moskiewskich 1965 r.
Wystąpił w drużynie Europy przeciwko Realowi Madryt. A co było wtedy rzadkością transmisję telewizyjną obejrzała cała zachodnia Europa. Dochód z tego meczu przekazano na budowę siedziby FIBA w Monachium.
Zasłużony Mistrz Sportu.
Andrzej Pstrokoński stanowił przez wielu lat wzór dla młodych koszykarzy, wychowanków WKS Legia. To właśnie od niego uczyli się koszykarskiego kunsztu czołowi młodzi zawodnicy zespołu „Zielonych Kanonierów”, tacy jak: Tramps, Piltz, Suski czy Olejnik.
Po zakończeniu kariery zawodniczej swe bogate doświadczenia przekazywał swym następcom jako trener.
Przez cztery lata prowadził żeńską reprezentację kobiet. Wywalczyła ona na Mistrzostwach Europy we Włoszech pierwszy po wojnie medal - brązowy. Był również przez dwa lata trenerem męskiej reprezentacji.
Jest chyba bez wątpienia najbardziej utytułowanym Polskim koszykarzem.
Uczynny, koleżeński i bezpośredni. Cieszy się ogólną sympatią wszystkich, którzy spotkali go na swej drodze.
Za ponad pięćdzięsiocioletnią pracę dla dobra sportu wojskowego i polskiego Prezydent RP Aleksander Kwaśniewski odznaczył Andrzeja Pstrokońskiego Oficerskim Krzyżem Orderu Odrodzenia Polski, a Prezydent Warszawy nadal mu odznakę Zasłużony dla Miasta Warszawy.

Leszek Kamiński

Zawodnik, który przez 10 lat z górą był podporą reprezentacji naszego kraju stołecznego klubu wojskowego. Swą karierę w CWKS rozpoczął w 1950 roku, zakończył w 1962. Przeszedł w CWKS wszystkie szczeble wojskowej hierarchii, począwszy od szeregowca. Obecnie jest kapitanem WP i znanym cenionym działaczem sportowym. Jeden z największych polskich talentów koszykarskich. Zawodnik klasy europejskiej, szeroko znany także poza granicami naszego kraju. Zasłużony Mistrz Sportu. Jeden z najbardziej koszostrzelnych graczy naszej ligi. Mimo stosunkowo niskiego wzrostu (186 cm) był przez wiele lat pierwszym obrotowym reprezentacji Polski. Swe sukcesy zawdzięczał niezwykłej skoczności, dynamice i szybkości. Zawsze imponował sympatykom sportu ogromną ambicją poświęceniem. Do ostatnich lat swojej bogatej kariery zawodniczej był wzorem dla naszej młodzieży.
Po zakończeniu kariery sportowej pozostał w klubie jako aktywny działacz zarządu Sekcji Koszykówki. Chyba tylko dla kontrastu koledzy nadali mu przydomek „Mrówka”. Przydomek, który towarzyszył mu, aż do ostatnich dni jego kariery. Był, wieloletnim kapitanem drużyny CWKS, a następnie Legii, co najlepiej świadczy o zaufaniu, jakim darzył go zespół.
Leszek rozpoczął grać w CWKS jako 21-letni młodzieniec, zakończył ją jako 33-letni mężczyzna. 12 lat to szmat czasu i spora część życia. Oddał ją klubowi, przyczyniając się do wzrostu jego siły i znaczenia, dzięki czemu zapisał swoje nazwisko złotymi zgłoskami w historii stołecznego klubu wojskowego.

Władysław Pawlak

Jeden z najlepszych koszykarzy w historii drużyny WKS Legia. Przybył do zespołu w roku 1953 jako młody, dobrze zapowiadający się zawodnik. Czynił zadziwiająco szybkie postępy i już niespełna 2 lata później wszedł do składu reprezentacji Polski. Był przez wiele lat pierwszym środkowym napastnikiem naszego kraju. Jego świetnej dyspozycji strzeleckiej Legia zawdzięczała większość swych sukcesów tak w kraju, jak i zagranicą.
Bronił barw stołecznego klubu wojskowego przez 10 lat. Dał się w tym okresie poznać jako wyjątkowo dobry i uczynny kolega i przyjaciel. Powszechnie lubiany i ceniony jako zawodnik. Skromny i bezpośredni, zawsze służący młodszym kolegom swym bogatym doświadczeniem i zadziwiająco wysokimi umiejętnościami. Był jednym z tych zawodników, którzy przyczynili się walnie do zdobycia przez drużynę WKS Legia tytułu mistrza Polski w latach 1956, 1957, 1960, 1961 i 1963.
113 razy reprezentował barwy naszego kraju na wszystkich najpoważniejszych imprezach międzynarodowych. Uczestnik kilku mistrzostw Europy, trzykrotnie zdobył tytuł króla strzelców w międzynarodowych turniejach w Sofii, Bolonii i Kairze. Zdobył łącznie dla barw Polski w meczach międzynarodowych 850 punktów. Tylko kontuzja uniemożliwiła mu start w igrzyskach olimpijskich w Rzymie.
Za swe sportowe osiągnięcia otrzymał w 1953 roku tytuł Zasłużonego Mistrza Sportu.
Po zakończeniu swej bogatej kariery sportowej nie zerwał kontaktu z swą ulubioną dyscypliną sportu i szkolił w Legii młodzież jako instruktor cieszący się dużym uznaniem swych podopiecznych.

Hanka Loth-Nowakowa

Hanna nie urodziła się, jak mówią złośliwi, na boisku. Gdy przyszła na świat rodzice zajmowali się sportem jako działacze. Nie urodziła się także z cudownymi warunkami fizycznymi, pasującymi dziecię na sportową gwiazdę. Było całkiem inaczej. Dziecko było chorowite, a później przyszła wojna, obóz. Matka drżała o życie Hanki przez wiele lat. Lekarze nie zalecali uprawiania sportu. Spacery po podgórskiej miejscowości to miał być szczyt wychowania fizycznego przedstawicielki jednego z najbardziej usportowionych na świecie rodów. Przez kilka lat przebywała Hanka Lothówna w Rabce. Kiedy zaczęła uczęszczać do szkoły w Milanówku była już sportsmenką na całego. A później dostała się do „Hoffmanek” - najbardziej usportowionej szkoły żeńskiej w Warszawie w latach powojennych. Reprezentowała szkołę we wszystkich niemal sportach. Koleżanki od Hoffmanek wybrały drogę do AZS. Akademicy myśleli o pozyskaniu do swojego zespołu ligowego koszykówki także Lothówny. Była nawet na zagranicznym tournee z AZS, a że zacząć miała studia...
Zabiegi AZS nie dały rezultatów. Hanka Lothówna, jak łatwo było przewidzieć znalazła drogę do Kolejarza-Polonii. Zaczęła grać mniej więcej w tym samym czasie, co Wikarska, Piechotka. Gdy weteranki (siostry Kameckie) opuściły Polonię ciężar prowadzenia zespołu spadł na barki Hanki Lothówny i Wikarskiej. Były już w tym czasie wielkimi sławami... Reprezentacyjna kariera Lothówny jest dość długa. Zaczęła się na początku lat pięćdziesiątych. Z drużyną narodową w 1952 roku była Hanka w Chinach. Przywiozła stamtąd prócz wspomnień, medal za przepłynięcie Yang-tse-kiang. W roku 1955 otrzymała tytuł mistrza sportu. Później była asem atutowym reprezentacji, walczącej w mistrzostwach Europy, które odbywały się w Łódzkim Pałacu Sportu. Kapitanka żeńskiego zespołu ligowego też miała przerwę w grze. Był to urlop macierzyński. Hanka Lothówna, jak jej mama wyszła za mąż w... klubie, a ściśle mówiąc w sekcji koszykówki, która dość często zbierała się w domu Nowaków, jak zbierali się kiedyś u mamy (Wandy Lothowej) Poloniści z czasów Janka i Stefana Lothów.

Janusz Wichowski ,,WICHOŚ”

Zadebiutował w Polonii w roku 1955 na meczu z tzw. odwiecznym rywalem „Czarnych koszul” - AZS. Powierzona mu opiekę nad „Nartą” - Nartowskim. Świetny koszykarz AZS-u nie miał jednak zbyt wielu trudności z opiekunem. Pierwszy występ olbrzyma (196 cm) w Polonii nie był rewelacją. Szybko jednak zmieniła się opinia o jego grze i zdolnościach. Wichowski zdobywał w każdym meczu sporą ilość punktów w rezultacie, gdy zakończyły się mistrzostwa był na pierwszym miejscu listy wyborowych strzelców, mając na swym koncie 417 punktów. Dopiero 3 lata później tytuł „króla strzelców” był specjalnie honorowany. „Sportowiec” ofiarował puchar. Janusz Wichowski zdobywał puchar „Sportowca” w latach 1959 i 1960. W pierwszym sezonie zdobył dla Polonii 599 punktów, w następnym 563. Jeszcze raz zdobył Wichowski zaszczytne trofeum, ale już nie dla Polonii. Wichowski to wędrowiec. Urodził się w Chełmie Lubelski w 1935 roku. 10 lat później mieszkał w Jeleniej Górze, gdzie zaczął grać w koszykówkę u Budowlanych. Wkrótce wystąpił w zespole Ślęzy (studiował wtedy w WSE). Ze Ślęzy przeniósł się do Polonii. Bronił barw „Czarnych koszul” b. długo - jeśli zauważymy, że nie był Wichowski przyzwyczajony do stałości. Przeszedł do Legii po 6 sezonach gry w Polonii, w 1960 roku.

Janina Chłodzińska-Urbaniak

Urodziła się 18 czerwca 1936 roku w Łodzi. W roku 1952, mierząca 180 cm wzrostu, bardzo szczupła 16-stolatkę odkrył dla koszykówki ówczesny trener Łódzkiego Klubu Sportowego Józef Żyliński zwany „Ziunią”. Próbowała uprawiać szermierkę, skok wzwyż, siatkówkę. Jednak na szczęcie dla tej dyscypliny najbardziej pokochała koszykówkę. W roku 1954 rozstała się z Łodzią i rozpoczęła długoletnią przygodę sportową w Związku Sportowym Akademii Wychowania Fizycznego w Warszawie. Talent koszykarski docenił u Niny jeden z najlepszych polskich trenerów Zygmunt Olesiewicz – „Gruby”. Poświęcił młodej koszykarce wiele uwagi. Pod jego okiem szybko stała się pierwszym centrem AZS AWF i reprezentantkom Polski. Z drużyną klubową zdobyła 9 razy Mistrzostwo Polski w koszykówce. Rozpoczęła się seria wyjazdów zagranicznych. Zespół akademiczek z Warszawy uczestniczył w międzynarodowych turniejach we Francji i Włoszech odnosząc liczne sukcesy. Nina była liderką drużyny obok najlepszej polskiej koszykarki Romy Olesiewicz.
W roku 1957 przeżyła jedną z najciekawszych przygód sportowych.
Z reprezentacją Polski wyjechała na cykl spotkań do Chin. Chiny kraj niezwykle egzotyczny, tajemniczy powitał reprezentację „świętem wiosny”. Tourne trwało miesiąc. Poza stroną sportową dane im było przeżyć niezwykłą przygodę życiową. Rok 1957 był również szczęśliwym rokiem dla Niny w życiu osobistym. Uzyskała tytuł magistra Akademii Wychowania Fizycznego oraz trenera II klasy, rozpoczęła pracę w szkole na warszawskim Mokotowie. Klub udostępnił jej maleńki pokoik w pomieszczeniu AZS. Dzięki temu mogła pozostać w Warszawie dalej kontynuować grę w stołecznym klubie. W roku 1958 zmieniła stan cywilny. W tym samym roku w Łodzi odbyły się Mistrzostwa Europy. Nina obok Romy Olesiewicz, Hanki Loth była podstawową zawodniczką reprezentacji. W początkowej fazie turnieju wygrywały wszystkie mecze i kiedy wydawało się, że nic nie może przeszkodzić im w drodze do medalu, przegrały niespodziewanie mecz z niżej klasyfikowanymi Jugosłowiankami. Nina, wraz z całą drużyną przeżyła duże rozczarowanie.
W roku 1960, w sześć tygodni po urodzeniu syna, wróciła na parkiet, aby wraz z koleżankami z AZS znów wywalczyć Mistrzostwo Polski. Tym razem pokonały niezwykle silną drużynę krakowskiej Wisły. W roku 1963 została najlepszą snajperką polskiej ligi. Za swą grę otrzymała cenne wyróżnienie Puchar Sportowca.
W roku 1963 koszykarki AZS walczyły o tytuł klubowego mistrza Europy, z zawodniczkami Dynama Moskwa. Na boisku przeciwnika przegrały tylko 3 punktami. Wydawałoby się, że to tak niewiele. Jednak w Warszawie przy niezwykłym dopingu wiernej publiczności Azetesiankom nie udało się odrobić straty. Mimo, że doprowadziły do dogrywki, w której jedna z Rosjanek rzuciła samobójczego kosza i wygrały 2 punktami, to nie wystarczyło do zdobycia tytułu klubowego mistrza Europy.
Drużyna koszykarek AZS zaczyna się zmieniać. Odchodzą podstawowe zawodniczki, a trener Olesiewicz po przegranej walce o mistrzostwo Polski z Wisłą rezygnuje z prowadzenia zespołu.
W roku 1964 Nina przenosi się do innego stołecznego klubu KKS Polonia. W tym sezonie Polonia zdobyła trzecie miejsce w pierwszej lidze koszykówki kobiet. Był to niewątpliwie duży sukces. Koszykarki „Polonii” uczestniczą w turniejach organizowanych we Włoszech. W tym czasie Nina decyduje się na urodzenie drugiego dziecka. Jest to jednoznaczne z zakończeniem kariery reprezentacyjnej. Przez 9 lat występowała w koszulce z białym orłem.
Jeszcze raz wróciła do gry w koszykówkę w roku 1968. Drużyna koszykarek „Znicza” Pruszków postawiła sobie za zadanie wejście do pierwszej ligi. Nina wraz z Barbarą Bogdanowicz również byłą koszykarką „Polonii” Warszawa, postanowiły im w tym pomóc. Niestety w decydującym o awansie pojedynku „Znicz” przegrywa.
Nina definitywnie kończy długoletnią karierę koszykarki.

Andrzej Nowak

Swoją przygodę z koszykówką rozpoczął w roku 1959 w małej podwarszawskiej miejscowości Pruszkowie. Dla tej dyscypliny odkrył go Andrzej Gmoch, wspaniały trener i wychowawca kilku pokoleń koszykarzy. To dzięki niemu Andrzej porzucił ukochany hokej. Już w roku 1961 po niespełna dwuletnim szkoleniu w klubie został powołany na zgrupowanie szerokiej kadry juniorów. Następnie już jako reprezentant Polski brał udział w międzynarodowym turnieju w Bolonii. Były to pierwsze Mistrzostwa Europy juniorów. Po mistrzostwach Europy został zawodnikiem pierwszoligowego zespołu Kolejowego Klubu Sportowego „Polonia” Warszawa. Reprezentował ten klub nieprzerwanie przez 15-ligowych sezonów. W drużynie „Polonii” panowała wspaniała atmosfera. Zawodnicy rozumieli się doskonale nie tylko na boisku. Tworzyli wielką sportową rodzinę. Wiele przyjaźni z tamtych lat przetrwało do dzisiaj. Przez wszystkie lata swej gry należał do czołowych strzelców ligi. Kibice zapamiętali go jako zawodnika walczącego do ostatniej minuty gry, nigdy nie poddającego się rywalom, niezwykle twardego gracza. Andrzej byt 36-cio krotnym reprezentantem Polski. Jednak nigdy nie dane mu było reprezentować kraju na Mistrzostwach Europy, Świata czy też Olimpiadzie.
W roku 1968 odbywały się Igrzyska Olimpijskie w Meksyku, w których uczestniczyli polscy koszykarze. Andrzej, choć brał udział w przygotowaniach, nie znalazł uznania w oczach trenera reprezentacji Witolda Zagórskiego. Nie pojechał na wymarzone zawody. Przeżył ogromne rozczarowanie. Jednak grając dalej na ligowych parkietach zdobył wiele wyróżnień, kilkakrotnie mianowano go do najlepszej piątki ligi.
Andrzej zawsze podkreślał, że wszystko, co zdobył w koszykówce zawdzięcza ciężkiej pracy swojej, trenerów i opiekunów. Ogromną role odegrała jego ukochana żona Basia, która zawsze z nim była, w chwilach sportowych sukcesów, jak też i porażek.
Po zakończeniu długoletniej kariery sportowej Andrzej podjął bardzo trudną pracę trenerską. Pracował jako trener najpierw drugoligowej, a później pierwszoligowej drużyny koszykarek „Polonii”. Następnie był trenerem reprezentacji Polski juniorek i juniorów.
W 1991 roku jako II-trener reprezentacji Polski seniorów (I-trener Arkadiusz Konecki) wraz z drużyną zajął VII miejsce w Mistrzostwach Europy w Rzymie. Na mistrzostwach tych w reprezentacji zadebiutował jeden z najlepszych polskich koszykarzy Wojciech Królik.
W sezonie koszykarskim 2000/2001 przeżył największą przygodę trenerską. Wraz z drużyną HOOP Pruszków zdobył III miejsce w Polsce.
Po kilku letniej pracy z ligowymi zespołami powrócił do zajęć z młodzieżą. Postawił przed sobą nowe wyzwanie, zadania i cele.

Wiesława Kaniewska-Całka

Jako 14-stolatka rozpoczęła treningi w kolejowym Klubie Sportowym „Polonia” Warszawa pod okiem Wacława Komali. Z klubem tym związana była przez cały czas swej długiej, trwającej 19-lat kariery zawodniczej.
Jej trenerem, przy którym się ukształtowała jako zawodniczka był wspaniały wychowawca wielu pokoleń koszykarek Bohdan Bartosiewicz. To właśnie on potrafił jej zaszczepić miłość do koszykówki. Już w wieku 16-stu lat rozpoczęła grę w pierwszoligowej drużynie, u boku jednej z najlepszych koszykarek polskich Jadwidze Korbasińskiej. To właśnie gra tej koszykarki była dla Wiesławy wzorem i przykładem zachowania na boisku. Wraz z koleżankami z drużyny „Polonii” zdobyła III i II miejsce w rozgrywkach ligowych. Przygodę z reprezentacyjną koszykówką rozpoczęła od występów w kadrze juniorek. Właśnie z tą reprezentacją pod wodzą trenera Janusza Mroza zdobyła brązowy medal Mistrzostw Europy juniorek w Niemieckiej Republice Federalnej w 1969 roku.
Będąc jeszcze juniorką występowała w pierwszej reprezentacji Polski seniorek. Wystąpiła na trzech Mistrzostwach Europy. W sumie rozegrała w Reprezentacji Polski 104 mecze międzypaństwowe, pełniąc w niej wielokrotnie funkcję kapitana drużyny. Podczas występów w reprezentacji miała ogromne szczęście pracować z najlepszymi trenerami polskimi, wspaniałymi ludźmi oddanymi bez reszty koszykówce. Należeli do nich Andrzej Pstrokoński, Wincenty Wawro, Zygmunt Olesiewicz.
Osiągnięcia Wiesławy na ligowych parkietach docenili również kibice i dziennikarze sportowi przyznając jej w 1972 roku drugie miejsce w plebiscycie „Przeglądu Sportowego” na najlepszą polską koszykarkę.
Dwukrotnie wracała na parkiet po narodzinach córek (jedna z nich kontynuowała pasję mamy oczywiście w tym samym klubie), aby wspomóc koleżanki w trudnych momentach swym bogatym doświadczeniem i ogromnymi umiejętnościami.
W roku 1983 definitywnie pożegnała się ze sportem.

Mieczysław Klimaj

Pochodził z Tarnowa. Jego młodzieńcze lata przypadają na tragiczny okres w dziejach Polski, drugą wojnę światową. W roku 1947 zostaje przyjęty do Akademii Wychowania Fizycznego i od tego momentu jego życie toczyć się będzie w Warszawie. Opiekunowie trenerzy szybko odkryli w nim uzdolnienia do sędziowania. Na przełomie lat 1949-1950 odbywały się mecze koszykówki mężczyzn o mistrzostwo Polski w sali YMCA w Warszawie pomiędzy zespołami AZS Warszawa KKS Poznań. Na spotkania te nie przyjechali zaplanowani sędziowie, do sędziowania wyznaczono Mieczysława. Okazało się, że było to wejście na 23 lata w środowisko sędziowskie - tak krajowe jak międzynarodowe. Debiut sędziego miedzy- narodowego odbył się na mistrzostwach Europy mężczyzn w Holandii. Prowadził spotkania na mistrzostwach Europy w koszykówce kobiet w Czechosłowacji, w Polsce i w Holandii oraz mistrzostwach w koszykówce mężczyzn w Finlandii. Uczestniczył w roli sędziego w wielu turniejach międzynarodowych we Włoszech, w Chinach, Czechosłowacji, Bułgarii, Francji, Rumunii, RFN, w Gruzji i na Ukrainie. Osiemnaście razy prowadził spotkania o puchar Europy, dwukrotnie sędziował spotkania reprezentacji Polski mężczyzn z zespołem zawodowców z USA. Działalność sędziowską traktował zawsze bardzo poważnie bez względu na rangę zawodów. W kraju typowano go na najtrudniejsze spotkania wymagające dużej odporności psychicznej. Doceniał wysiłek zawodników i trenerów, dlatego też nawet w najtrudniejszych okolicznościach prowadził zawody w duchu fair play. Pracę sędziego zakończył w 1973.
Inną płaszczyzną działalności Mieczysława Kilmaja była praca trenera koszykówki.
Od jesieni 1950 roku został trenerem warszawskiej Gwardii, gdzie spędził trzydzieści siedem lat - czternaście jako trener koszykówki i dwadzieścia trzy jako kierownik Wyszkolenia. Początkowo trenował zespół męski, aby po roku zacząć budować drużynę żeńska. W roku 1953 wszedł z drużyną do pierwszej ligi i przez sześć sezonów startował w czołówce polskich zespołów. Czterokrotnie jego drużyny zdobywały mistrzostwo Polski w kategorii juniorek.
W reprezentacji Polski grały wychowanki Mieczysława Klimaja - Zocha Widurska, Gaby Karska, Bożena Wacker Barbara Bogdanowicz. W reprezentacji Polski juniorek grały - Ela Kindler, Grażyna Janiszewska, Jola Białek, Wieśka Jaskólska, Iza Bednarek, Krycha Galas, Bożena Przygońska, Ela Lewacka, Ela Kwiatkowska i Krysia Prószyńska. Z warszawską Gwardią Mieczysław Klimaj związany był do chwili przejścia na emeryturę to znaczy do roku 1987. Przez te wszystkie lata równolegle z pracą zawodową angażował się w działalność społeczną w sporcie. W czasach studenckich był wiceprezesem nowopowstałego AZS-AWF, w latach późniejszych był prezesem Warszawskiego Okręgowego Związku Koszykówki, członkiem Komisji Sportowej Polskiego Komitetu Olimpijskiego.
Ukoronowaniem jego działalności zawodowej w sporcie było powołanie do interdyscyplinarnego zespołu szkolnego w ramach przygotowań do Igrzysk Olimpijskich w Seulu w 1988 roku.
Pracował w zespole z takimi autorytetami, jak Teodor Kocerka, Janusz Koszewski, Zygmunt Olesiewicz i Artur Mazurek.
Mieczysław Klimaj zawsze twierdził, że działalność w sporcie zapewniała mu radość życia, ogromne bogactwo przeżyć oraz satysfakcję własną, podopiecznych i współpracowników.

HONOROWA LISTA REPREZENTANTEK I REPREZENTANTÓW POLSKI
Z TERENU WARSZAWY

kobiety					lata				spotkań w repryz.
1. Irena Jasna-Jaśnikowska			1930 i 1935-1938		13
2. Jadwiga Wolicka				1930				3
3. Helena Woynarowska			1930 i 1935-1939		14
4. Maria Kwaśniewska-Maleszewska	1930 i 1947			8
5. Barbara Cegirlska				1934-1935			3
6. Barbara Kolczak-Danowska		1934-1935			3
7. Zdzisława Wiszniewska-Bednarek	1934-1938			11
8. Irena Pruszyńska				1935-1939 i 1947		16
9. Edyta Hofeier-Kozłowska			1935 i 1938			7
10. Irena Kamecka-Jaźnicka			1937-1939 i 1947-1951	35
11. Zofia Waryńska-Wojewódzka		1937-1939 i 1948		23
12. Halina Bruszkiewicz			1937-1939			9
13. Sabina Bąkowska-weiss			1937				3
14. Wanda Gąsiorowska			1937				3
15. Maria Kamecka-Kordzik			1947 i 1952			44
16. Wanda Cichomska-Pachlowa		1947-1956			27
17. Wanda Kasperek				1947				5
18. Janina Dziadkiewicz			1948-1951			20
19. Janina Tkaczyk-Piotrowska		1948-1950			16
20. Krystyna Progulska			1948				7
21. Henryka Morawska-Rzepińska		1948				7
22. Barbara Kowalczyk			1950-1960			121
23. Romualda Olesiewicz			1950-1960			109
24. Barbara Czopek–Dobrucka		1950-1955			57
25. Stefania Markowska		1950-1952 i 1955-1956	51
26. Zenona Węgrzynowicz		1950-1955			51
27. Wiesława Praszniak–Kowalska		1950-1952			21
28. Lucyna Peters		1950				7
29. Helena Wojtyrowska		1950				2
30. Halina Beyer-Gruszczyńska		1951-1960			106
31. Maria Osińska–Woluch		1951-1956			55
32. Barbara Wikarska– Szamańska		1951-1956			35
33. Zofia Piechotka–Zdanowska		1951				6
34. Irena Dziak–Marmułowska		1951				5
35. Maria Moczarka		1951				5
36. Hanna Loth–Nowak		1954-1960			74
37. Barbara Kosińska-Nartowska		1954-1963			59
38. Liliana Cherynowska		1954				8
39. Barbara Lewandowska		1954				7
40. Janina Chłodzińska-Urbaniak		1955-1965			121
41. Alicja Miguła-Jakubowska		1955-1963			87
42. Zofia Widurska-Sambala		1955-1960			64
43. Gabriela Karska-Zakrzewska		1956-1959			33
44. Danuta lwanow-Jaworska		1956-1966			81
45. Barbara Mroczek-Ziętarska		1956				2
46. Barbara Skubiszewska-Wawro		1957-1958			20
47. Bożena Wacker		1957				2
48. Elżbieta Samorawińska		1960-1962			28
49. Krystyna Stein		1961				3
50. Grażyna Janiszewska		1961				2
51. Elżbieta Gmitrzak		1961				3
52. Wiesława Jaskólska		1961-1962			5
53. Barbara Bogdanowicz		1961-1965			36
54. Izabela Bednarek		1962				1
55. Lucyna Zawadzka		1962-1963			6
56. Aniela Majde-Kaczmarow		1963-1970			93
57. Hanna Wiśniewska-Kocerka		1965-1966			6
58. Janina Nizielska-Woźniak		1965-1967			37
59. Krystyna Gładka		1966-1969			18
60. Jadwiga Korbasińska		1966-1970			76
61. Lucyna Szymańska		1968-1974			65
62. Magdalena Kiełczewska		1968-1973			10
63. Urszula Pulkowska		1969-1974			77
64. Teresa Opala-Czernianin		1970-1974			58
65. Wiesława Kaniewska-Całka		1970-1974			104
66. Jadwiga Pietkiewicz		1971-1975			41
67. Grażyna Rostkowska		1971				2
68. Janina Czerwińska		1971				2
69. Izabella Młynarczyk		1973-1974			30
70. Elżbieta Foryszewska		1973				4
71. Maria Kalińska				1974-1977			86
72	. Jolanta Szewczyk	    1974-1976			20
73. Emilia Foryszewska	                    1974				9
74. Mariola Mencel	             		1975-1976			43
75. Elżbieta Jeziorek				1976-1979			44
76. Aleksandra Komacka			1978-1980			10
77. Beata Kalinowska			1982				5
78. Katarzyna Dydek	                    		1984-2001			50
79. Małgorzata Dydek		1990-2001
80. Katarzyna Dulnik			1998-2000

mężczyźni
1. Henryk Kowalski	1935-1937	13
2. Wacław Zgliński	1935	5
3. Jerzy Gregołajtis	1935-1959	24
4. Tadeusz Koszarowskj	1935-1937	8
5. Jerzy Lutz	1935	4
6. Zbigniew Nowakowski	1935-1937	14
7. Bogumił Płachecki	1935	4
8. Józef Bednarek	1935	4
9. Henryk Jaźnicki	1935-1948	10
10. Bohdan Bartosiewicz	1939-1951	40
11. Jerzy Rossudowski	1939	7
12. Władysław Maleszewski	1946-1948	15
13. Tadeusz Ulatowski	1947-1949	25
14. Leszek Kamiński	1950-1956	67
15. Euzebiusz Niciński	1950-1956	24
16. Sławomir Złotkiewicz	1951-1956	69
17. Witold Zagórski	1951-1955	49
18. Jerzy Sterenga	1952-1955	46
19. Jan Appenheimer	1952-1957	40
20. Andrzej Nartowski	1953-1963	165
21. Jędrzej Bednartowicz	1953-1956	30
22. Bohdan Przywarski	1953-1963	52
23. Władysław Pawlak	1955-1961	113
24. Janusz Wichowskj	1956-1967	224
25. Bogdan Karbownicki	1956	9
26. Marek Sitkowski	1956-1964	151
27. Janusz Grzybowski	1956-1958	8
28. Andrzej Pstrokoński	1956-1966	200
29. Tadeusz Bugaj	1956	2
30. Jerzy Piskun	1958-1966	153
31. Andrzej Perka	1959-1965	78
32. Leszek Arent	1959-1966	74
33. Wacław Długosz	1959	5
34. Witold Jędrzejewski	1959-1961	11
35. Grzegorz Lechowski	1959	3
36. Stanisław Olejniczak	1961-1966	121
37. Marcin Herbst	1961	7
38. Tadeusz Blauth	    1961-1964	38
39. Bolesław Kwiatkowski	     1961-1969		114
40. Tadeusz Suski	1961-1966	26
41. Aleksander Ronikier	1961-1964	16
42. Jacek Samborski	1961	5
43. Janusz Olejnik                              1962                                2
44. Andrzej Nowak                             1964                                6
45. Ryszard Likierski	1961-1972	25
46, Igor Oleszkiewicz	1962-1967		33
47. Andrzej Nowak	1965-1968	24
48. Andrzej Pasiorowski	1965-1973	92
49. Stanisław Jędrzejewski	1966-1970	9
50. Mirosław Kiczyński	1966-1968	32
51. Bogusław Piltz	1966	5
52. Włodzimierz Trams	1966-1970	118
53. Grzegorz Korcz	1967-1973	196
54. Jan Dolczewski	1967-1977	180
55. Adam Niemiec	1968-1969	62
56. Krzysztof Gula	1968-1971	60
57. Tomasz Tybnikowski	1968-1973	26
58. Edward Jurkiewicz	1968-1977	195
59. Mirosław Kalinowski	1969-1972	82
60. Zbigniew Jedliński	1971-1972	62
61. Wiesław Wypych	1972	1
62. Jan Nowicki	1973-1975	23
63. Ryszard Glac	1974	6
64. Andrzej Żmuda	1972-1974	6
65. Adam Wielgosz                             1974                               2
66. Wojciech Jasiński	1975	10
67. Zdzisław Raczek	1975-1978	73
68. Jan Kwasiborski	1976-1978	89
69. Zygmunt Prokop	1976-1977	28
70. Piotr Ciak	1977-1978	39
71. Krzysztof Ogrodowczyk	1977-1978	8
72. Marcin Michalski	1977-1980	17
73. Jacek Duda	1982-1991	15
74. Marek Sobczyński	1984-1993	109
75. Marek Olesiewicz 
76. Piotr Pawlak 
77. Jacek Łączyński	1988	5
78. Waldemar Sender	1990-1991	5
79. Arkadiusz Miłoszewski 
80. Waldemar Kijanowski	1990	1
81. Wojciech Królik	1991-1993	29
82. Piotr Szybilski	1992-2000	43
83. Krzysztof Dryja	1997	17
84. Krzysztof Sidor	1997-2001	27
85. Michał Hlebowicki	1999-2001	14
86. Tomasz Suski	1999-2001	10
87. Robert Pacocha	2001	2
88. Cezary Trybański                          2001                               2

13 W GRUDNIU NIE BYŁO WIOSNY

13 grudnia 1981 r. zaskakuje nas wszystkich. Społeczeństwo jest podzielone jedni z ulgą przyjmują wiadomość o stanie wojennym, drudzy ostro krytykują, posunięcia Partii i Rządu. My w WOZKosz jesteśmy przed 13 grudnia w czasie najgorętszych przygotowań do kolejnego Turnieju Wyzwolenia. Mamy już wiele potwierdzeń od naszych tradycyjnych uczestników, tj. reprezentacji Moskwy, Pragi, Sofii, Bukaresztu i Budapesztu. Jesteśmy gotowi na zorganizowanie turnieju na około 10 drużyn, w tym poza drużynami warszawskimi rozmawiamy z PZKosz o starcie reprezentacji Polski i jesteśmy gotowi zaprosić 1 lub 2 drużyny z państw zachodnich.
Turniej zapowiada się znakomicie, obsada, jak na nasze skromne warunki finansowe, wręcz wspaniała. 13 grudnia przerywa wszystko. Brak połączeń telefonicznych, brak kontaktu z ludźmi, godzina policyjna, po prostu szok dla społeczeństwa. Jednak człowieka korci choćby do stworzenia pozorów małej stabilizacji, wprowadzenia trochę normalności do naszego życia. Po kilku całkowicie wyrwanych z życia dniach - jestem oficerem i muszę wypełniać swoje zwiększone w tym czasie obowiązki służbowe - Turniej jednak nie daje mi spokoju. Jestem trochę bezczelny, benzynę nalewam do swojego „malucha” na stacjach, podjeżdżając w mundurze. W pierwszych dniach to się udaje i tym sposobem zaoszczędzam parę kanistrów.
Objeżdżam, więc członków zarządu WOZKosz i zwołuję tradycyjnego śledzika w naszym biurze przed świętami. Na spotkaniu wszyscy patrzą na mnie jak na wariata - tu stan wojenny, nie wiadomo jak życie potoczy się dalej w Polsce, kopalnie strajkują, czołgi na ulicach, a mnie się marzy zorganizowanie imprezy sportowej. Przypuszczam, że gdybym chodził po cywilnemu, to szybko bym wylatywał za drzwi z zakazem wstępu. Referuje, że poczyniłem pierwsze kroki, aby turniej zorganizować. Po krótkiej, ale bardzo gorącej dyskusji większość, poza Zygmuntem Olsiewiczem, są za tym żeby, jeśli się uda, ruszać. Zygmunta trudno jest przekonać do naszych zamiarów i po ostrej dyskusji niemalże nakazuje mu, żeby zebrał swój AZS i zaczął od początku stycznia treningi. Jednak ma on na swoje usprawiedliwienie argumenty nie do odrzucenia - uczelnia zamknięta na cztery spusty, kontakt ze studentami żaden, wiec z kim i gdzie trenować. Jedyna moja rada, to radź sobie sam, co nie bardzo go przekonuje. Po Nowym Roku znów się spotykamy. Ja już jestem po niezwykle trudnych rozmowach z Urzędem Miasta, Komendy Głównej MO, władzami sportu Warszawy. Rozmowy są już trochę inne – łatwiejsze rokujące pewne nadzieje.
W komendzie MO w kolejnej mojej rozmowie padają pytania: Co zrobimy i kto bierze odpowiedzialność, jeśli będą na sali jakieś prowokacje. Odpowiadam, że jestem po rozmowach z klubem kibica Legii i że oni zapewniają mnie o tym, że o spokój na hali oni zadbają w czasie trwania imprezy. Są złaknieni sportu i porozumieli się z kibicami Polonii, że wspólnie będą pilnowali porządku. Jest to ewenement w historii warszawskiego sportu, że dwie tak zwaśnione ze sobą strony mają ze sobą idealnie współpracować.
Zbieram zarząd i ustalamy, że Turniej Wyzwolenia Warszawy odbędzie się w połowie stycznia 1982 roku w hali Polonii, a udział w nim wezmą cztery drużyny - Legia, Polonia, AZS i Znicz Pruszków.
W dniu rozpoczęcia turnieju przyjeżdżam do hali prawie dwie godziny przed pierwszym meczem. Wchodzę do hall, a tu zaskoczenie - nie ma już wolnych miejsc, a przed wejściem zgromadziła się spora grupa kibiców pragnących zakupić bilety.
Nadkomplet ludzi bardzo cieszył, ale mnie niepokoi problem bezpieczeństwa, bo jeśli będą rozróby, to impreza natychmiast zostanie przerwana. Na Sali z pewnością są ludzie ze służb specjalnych.
Muszę tu z całą mocą zaznaczyć, że przez trzy dni gier nie było żadnych incydentów, żadnych przekleństw czy wyzwisk, żadnego chamskiego zachowania. Kibice pilnują się nawzajem i współpracują ze sobą.
W niedzielę turniej zakończyliśmy, odetchnąłem z ulgą. Zostały wręczone skromniuteńkie upominki, a - co muszę z radością podkreślić - kibice Legii i Polonii skandowali moje nazwisko i słowo „dziękujemy”. Poczułem ogromną, satysfakcję poczułem także, że chociaż na te kilka dni wróciło normalne życie, bo przecież na cztery spusty zamknięte jeszcze były kina, teatry i nie było żadnych imprez, a telewizja nadawała swój program w ograniczonym czasie.
Od tego czasu minęło 20 lat teraz chciałbym, po tylu latach, przypomnieć ten trudny czas, a wszystkim, którzy przyczynili się do organizacji tego turnieju, jeszcze raz podziękować, bo przecież zachowaliśmy ciągłość naszej imprezy mimo zmiany jej nazwy. Muszę się też - po tylu latach - przyznać do chwili słabości: gdy kibice skandowali moje nazwisko, napięte nerwy puściły, łzy pociekły mi dość obficie i nie mogłem ich powstrzymać, skrycie wycierałem oczy. No cóż, czasami się człowiek wzrusza.

                                                                 Andrzej Pstrokoński
                                                                 Prezes WOZKosz w latach 1981-91

CWKS LEGIA
Kapitan i siatkówka

Początek powstania koszykówki po wojnie to rok 1947. Siatkarz, kpt. Witold Serwatowski, zorganizował sekcję siatkówki i koszykówki, a zarząd klubu zatwierdził ich organizację. Zawodnicy to uczniowie Gimnazjum im. Stefana Batorego. Zespół wygrał mistrzostwo szkól średnich w Warszawie i w tym samym roku awansował do rozgrywek klasy B.
W latach 1948-49 Legia walczy o klasę A, ale przegrywa z Wedlowskim Rywalem, a w następnym roku z Polonią. Ciekawostką był fakt, że krótko w Legii grał Sławomir Złotkiewicz, który w następnych latach był gwiazdą Polonii i reprezentantem Polski. Najlepszymi w Legii w tym czasie byli tacy zawodnicy, jak Janusz Majewski i Tomasz Kostowski.
Zespół trenował dwa razy w tygodniu w sali YMCA przy ul. Konopnickiej. Pierwszym trenerem został Jan Dierżko od 1949 r.
Do woja marsz, do woja
Właściwa kariera Legli rozpoczęła się w roku 1951. Wtedy zmieniono nazwę na CWKS (Centralny Wojskowy Klub Sportowy) i, aby być godnym nowej nazwy, powołano do wojska wielu zawodników. Tak rozpoczęto budowę zespołu, który przez wiele następnych lat odgrywał wielką, rolę w polskiej koszykówce i nie tylko, bo był znanym zespołem w Europie, dostarczając reprezentacji Polski wielu wybitnych zawodników.
W 1951 r. trzon zespołu stanowili L. Kamiński, R. Żochowski, St. Majer, Wł. Buczek, Z. Szor, bracia M. i Z. Popławscy, a nieco później doszli M. Golimowski, K. Lubelski, Witczewski i Z. Niedziela. Zespół ten po raz pierwszy zaprezentował się na I Ogólnopolskiej Spartakiadzie w Warszawie, zajmując dobre, czwarte miejsce.
Po tym sukcesie koszykarze CWKS zostali dopuszczeni do rozgrywek ligowych w 1952 r. i zajęli w nich trzecie miejsce. Trenerem zostaje Tadeusz Ulatowski, były reprezentant Polski.
Po rozgrywkach odchodzą Szor i Niedziela, a dochodzą, doskonali gracze, reprezentanci Polski, Z. Kwapisz, Maciejewski, Bednarowicz, Jabłoński i Poburka. Drużyna staje do rozgrywek w 1953 r. jako faworyt, ale zdobywa tylko tytuł wicemistrzowski, co uznane zostaje za porażkę.
W roku 1954 na II Ogólnopolskiej Spartakiadzie zespół sięga po trzecie miejsce. Skład zostaje lekko przemeblowany - odchodzą Kwapisz i Maciejewski, a dochodzą Wł. Pawlak i wychowanek A. Pstrokoński, którzy na długie lata pozostają, gwiazdami drużyny i podporami reprezentacji Polski.
Gra na dwóch centrów
Pod wodzą, Ulatowskiego drużyna krzepnie, prezentuje nowoczesną, koszykówkę, a co jest nowością, w polskiej lidze gra na dwóch centrów. Trzeba stwierdzić, że w 1955 r. tylko fatalna pomyłka sędziowska w meczu z Gwardią, (Wisła) Kraków w ostatniej sekundzie doprowadza do remisu 45: 45 i tym samym ponownie pozostaje zadowolić się wicemistrzostwem Polski.
W 1956 r. zespół Legii po raz pierwszy sięga po tytuł mistrza Polski, co jest ukoronowaniem 6-letniej pracy trenera Ulatowskiego. Trzon zespołu to: Pawiak, Kamiński Apenhaimer, Żochowski, Pstrokoński, Majer, Buczak, Golimowski, Popławski i Lubelski.
Legia pokazuje się także na arenie europejskiej, rozgrywając wiele spotkań i potwierdzając swoją, wysoką, klasę.
Na stałe miejsca w reprezentacji zajmują, Wł. Pawlak i A. Pstrokoński. Ten ostatni na równe
10 lat. Rok 1957 to zdobycie drugiego z kolei mistrzostwa Polski. Do zespołu trafiają wychowankowie - W. Długosz i Leszek Arent.
Wicemistrzostwo to kryzys
W 1958 r. legioniści przeżywają lekki kryzys, więc... tylko wicemistrzostwo Polski. W 1959 r. następuje poważna obniżka formy. W rozgrywkach ligowych jest aż 11 przegranych meczów, a w efekcie tylko siódme miejsce.
Po rozgrywkach z pracy rezygnuje Tadeusz Ulatowski, a jego miejsce zajmuje Władysław Maleszewski, były reprezentant Polski i trener reprezentacji Polski.
W 1960 r. tytuł mistrza Polski znów wraca do Legii. Nowy trener i - jak oceniano - nowy duch wstąpił do drużyny, która włożyła ogrom pracy, aby tytuł odzyskać. Nowa taktyka, dużo w niej improwizacji i wykorzystania indywidualnych możliwości zawodników. Na 22 mecze Legia przegrywa tylko 3. W maleńkiej hali przy ul. 29 Listopada nadkomplet widzów. A na mecze z Polonią niemożnością było dostać się na salę. Wchodzili tylko szczęśliwcy, którym udało się kupić bilet, który u „koników” był 10-krotnie droższy niż w kasie.
W 1960 r. Legia pozyskuje Janusza Wichowskiego, jednego z najlepszych polskich zawodników. Jest to w tym momencie doskonały zespół, w którym nadal grają Pawlak, Pstrokoński, Kamiński, Bednarowicz, Arent, Żochowski, który po sezonie kończy karierę.
Klub posiada w tym czasie również drużynę w II lidze. Skład tego zespołu oparty jest na wychowankach.
W 1961 r. następuje apogeum formy i znów sukces podopiecznych Maleszewskiego - tytuł mistrzowski. Równie dobrze występują zawodnicy Legii na arenie międzynarodowej, szczególnie grając przeciwko najlepszym zespołom w Pucharze Europy.
Rok 1962 to obniżka formy. Legia w rozgrywkach ligowych zajmuje trzecie miejsce. Na usprawiedliwienie są dwie przyczyny: z zespołu odchodzą Bednarowicz, Kamiński i Golimowski; zastępują ich Wł. Trams, B. Piltz i Olejnik. Drugą przyczyną jest zmiana sytemu obrony we wszystkich meczach w lidze zespół kryje przeciwników tylko jednym sposobem - agresywnie na całym boisku. I tu kilka niespodzianek - przegrywa ze słabszymi drużynami.
Tytuł i igrzyska
Porażka w rozgrywkach ligowych i zupełnie nowy system obrony przyniosły rezultaty w grze w nowym sezonie. Legia gra bardzo dobrze i znów powraca na pierwsze miejsce, zdobywając 5 tytuł mistrza Polski. Oprócz gwiazd znanych i uznanych na ligowych boiskach, a także na europejskich, bo przecież zbliżają się Igrzyska Olimpijskie w Tokio, a w przygotowaniach do nich biorą udział zawodnicy Legii - Wichowski, Pstrokoński, Arent, Pawlak, dochodzi do nich, pozyskany z Lecha, Stanisław Olejniczak. Z drugiego zespołu szybko adaptuje się Tadeusz Suski, który również zostaje powołany do szerokiej kadry narodowej.
Rok 1964, zespół Legii przystępuje do rozgrywek właściwie bez przygotowania. Czterech kadrowiczów powraca do klubu na tydzień przed rozgrywkami i sezon ligowy wypada bardzo słabo. Legia zajmuje dopiero 5 miejsce. Dochodzą do tego rozgrywki w Pucharze Europy - takie obciążenie grą podstawowych graczy musiało odbić się na wynikach ligowych.
Rok 1965, Olimpiada w Tokio przysporzyła sporo chwały polskiej koszykówce. Nasz zespół wywalczył szóste, punktowane miejsce i utrwalił swoją pozycję w czołówce światowej koszykówki. W drużynie olimpijskiej znalazło się 3 podstawowych graczy: Pstrokoński, Wichowski i Olejniczak.
Postanowieniem PZKosz oni nie mogą uczestniczyć w rozgrywkach ligowych, jak i pozostali członkowie tej drużyny z innych klubów. Drużyna Legii zostaje oparta wyłącznie na swoich wychowankach, ponieważ z gry rezygnują dotychczasowi wieloletni reprezentanci tego klubu. Odchodzi 7 zawodników, a ich miejsca zajmują Janusz Olejnik, Tomasz Tybinkowski, Mirosław Kaczyński i inni.
W pierwszej rundzie Legia w całkowicie odmłodzonym składzie ponosi tylko 3 porażki. W drugiej rundzie dochodzą już do gry kadrowicze, ale nie zmieniają sytuacji w lidze i zespół zajmuje ostatecznie 4 miejsce.
Rok 1966 Legia do rozgrywek przystępuje bardzo zmobilizowana. Duże postępy poczynili Suski, Włodzimierz Trams, Janusz Olejnik, ale w pierwszej rundzie zespół ponosi 3 porażki i zajmuje trzecie miejsce. Druga runda to rewelacyjna forma tego zespołu, który wygrywa 11 spotkań i zdobywa kolejny, szósty tytuł mistrza Polski. W sezonie tym doskonalą formą błyszczeli trzej kadrowicze: Pstrokoński, Wichowski i Olejniczak, na których grze opierała się taktyka zespołu.
Wyrzucić z sali Jurkiewicza
Rok 1967 nie przyniósł sukcesów. Legia, mimo iż dalej reprezentuje wysoki poziom, nie odnosi sukcesu - zajmuje dalekie 4 miejsce, pomimo iż skład od poprzedniego roku niewiele się zmienił.
Rok 1968 Legia wychodzi z kryzysu i wzmacnia się Edwardem Jurkiewiczem, mało jeszcze wtedy znanym zawodnikiem, który przychodzi do klubu na okres służby wojskowej. Trzeba podkreślić niesamowitą wręcz chęć tego gracza do osiągnięcia wysokiego poziomu. Trenuje z pełnym zaangażowaniem, po kilka godzin dziennie i starsi gracze, m.in. Pstrokoński, siłą wyrzucają go z sali. Edek wpływa swoją postawą na rówieśników w zespole, co powoduje pełną mobilizację drużyny. Legia znów zaczyna odgrywać wiodącą role w lidze i zdobywa wicemistrzostwo Polski.
,,Pstroka” rzuca z połwy
Rok 1969 Legia triumfalnie powraca na tron mistrzowski. Wspaniale gra Jurkiewicz, który jest po prostu nie do zatrzymania przez inne drużyny. Doskonale również rzuca Trams - obaj zostają powołani do reprezentacji. Wspomagają ich Jacek Dolczewski, także kadrowicz, oraz Ryszard Żurek, Tomasz Tybinkowski, Stanisław Olejniczak, Janusz Olejnk, będący już u schyłku kilkunastoletniej kariery w lidze, Andrzej Pstrokoński. Zespół prowadzi Stefan Majer. Ciekawostką tych rozgrywek jest to, że ostatni, decydujący o tytule mecz Legia gra w Gdańsku z Wybrzeżem, które również jest pretendentem do tytułu mistrzowskiego. W końcówce meczu Trams rzuca 2 osobiste - trafia oba i jest remis. Wybrzeże wyprowadza piłkę, ale nie potrafi zdobyć punktów. Kilka sekund przed końcem spotkania Legia wyprowadza piłkę ze swojej połowy - podanie do Pstrokońskjego, który musi zdecydować się na natychmiastowe oddanie rzutu. Doprowadza piłkę do połowy boiska i z linii środkowej, tuż przy stoliku sędziowskim, oddaje rzut na kosz przeciwnika. Stolik sygnalizuje koniec meczu. Piłka jest w locie na kosz, zrobiło się tak cicho, że niemalże słychać było jej lot, a ona czysto wpada do kosza. Koniec meczu. Siódme mistrzostwo Polski Legii, i zarazem koniec kariery zawodnika, który uczestniczył w zdobyciu wszystkich jej mistrzowskich tytułów. Do tego należy doliczyć kilka tytułów wicemistrza Polski, co pozwala Andrzeja Pstrokońskiego uznać za najbardziej utytułowanego gracza ligowego po dzień dzisiejszy. Tu trzeba zaznaczyć, że od tego momentu Legia przestaje odgrywać większą rolę w rozgrywkach ligowych.
Walka o byt
Rok 1970 Legia próbuje jeszcze twardo walczyć o byt ligowy, ale nie może już nawet marzyć o tym, by w tych rozgrywkach odegrać wiodącą rolę. Zespół opuszcza Jurkiewicz, który powraca do Wybrzeża. Legia natomiast w odmłodzonym składzie wywalcza jeszcze dobre, siódme miejsce.
Lata 1971 i 72 Legia zajmuje kolejno 8 i 9 miejsce, ale spada do II ligi - po raz pierwszy w swojej historii.
Po tym fakcie trenerem zostaje Pstrokoński. Zespół poważnie się wzmacnia. Zmienia się styl, w drużynie grają zawodnicy tacy jak: Waldemar Kozak, Grzegorz Korcz, Jacek Dolczewski.
Trener Władysław Pawlak i nowy trener Pstrokoński nie mogą w pełni wykorzystać siły zespołu. Legia nie ma możliwości finansowych, aby na trwale zbudować silny zespół ligowy. Zawodnicy przychodzą na krótko i odchodzą do innych zespołów, które stwarzają im lepsze warunki ligowe. Sportowe władze wojskowe nie potrafią dostosować się do zmieniających się czasów w sporcie pozostają w sposobie myślenia w latach 50 -60.
Za nami na drugi front
Rok 1973. To gra w II lidze i zespól jest jeszcze bardzo silny. Piątka: Kozak, Dolczewski, Żurek, Lewandowski, Dolczewski, Frołow i Wielgosz na pierwszą, a nie drugą ligę. Dlatego pobyt w niej jest bardzo krótki, tylko jeden sezon.
Rok 1974. Trener Pstrokoński dysponuje dosyć silnym zespołem i jest nadzieja na wysokie miejsce w lidze. Niestety, po pierwszej rundzie, w której Legia gra na wysokim poziomie, druga runda rozgrywek rozczarowuje kibiców stołecznego zespołu. Zaczynają się konflikty na tle warunków bytowych i Legia zajmuje 4 miejsce, ale stać ją było na wiele więcej. Po sezonie odchodzi Korcz, opuszcza także zespół trener Pstrokoński.
Rok 1975. Legia zajmuje dopiero 11 miejsce w rozgrywkach i spada ponownie do II ligi.
Lata 1976, 77 i 78. Kolejno legioniści zajmują dwa razy trzecie miejsca i w 1978 roku w wygrywają rozgrywki drugoligowe i wchodzą do I ligi.
Średniaczek - pewniaczek
Lata 1979-1980. Zespół jest niezły na warunki ligowe. Grają w zimie byli poloniści – Jan Kwasiborski, Zdzisław Raczek, Zygmunt Prokop oraz wychowankowie Paweł Lewandowski, Ciak, Zdzisław Ogrodowczyk. Kolejno zajmują miejsca 8 i 6 w rozgrywkach ligowych.
Rok 1981. Legia, pod wodzą Stefana Majera, zajmuje siódme miejsce. Jedynym faktem godnym odnotowania jest to, że wychowanek Legii Marcin Michalski, znajduje się w składzie reprezentacji Polski na Igrzyska Olimpijskie w Moskwie.
Rok 1982. Funkcję trenera obejmuje wychowanek klubu Adam Wielgosz, i zespół zajmuje ósme miejsce w I lidze. Sytuacja drużyny jest trudna. Karierę zakończył Kwasiborski, a Prokop wyjeżdża grać do Francji. W zespole występują: Jerzy Podgórski, Krzysztof Ogrodowczyk, Marcin Michalski oraz nowa fala zawodników - Piotr Pawlak (syn trenera), Marek Sobczyński, Jacek Łączyński oraz Ryszard Łukaszewicz.
W latach 1983-1985 Legia gra w lidze bez większych sukcesów plasując się w środku tabeli, na miejscach 8, 7. i 9.
Rok 1986. Legia zajmuje ostatnie, dwunaste miejsce w lidze i zostaje zdegradowana do II ligi. Budowanie zespołu powierzono Kwasiborskiemu i zespół po roku powraca do I ligi. Tacy zawodnicy, jak: P. Pawlak, Ogrodowczyk, Chabelski, Bielecki i Łączyński oraz nabytki: W. Puc, Andrzej Baron, J. Dubicki mają za zadanie utrzymanie się w pierwszej lidze, Co też zespół zrealizował w 1989 roku, zajmując 10 miejsce. Trenerem jest Marek Jabłoński.
Rok 1990. Zespół gra poniżej swoich możliwości i zajmuje dziesiąte miejsce w rozgrywkach ligowych.
Mistrz olimpijski  II lidze
W roku 1991 następuje kryzys. Drużyna opuszcza szeregi ekstraklasy i znów znajduje się w II lidze. Trenerem ponownie jest Adam Wielgosz. Po raz pierwszy zespół zasila gracz zagraniczny - Aleksander Salnikow, mistrz olimpijski, reprezentant ZSRR.
W tym czasie rolę trenera powierzono Aleksandrowi Salnikowi. Do drużyny przychodzą gracze z Ukrainy - Oleg Połosin i Michaił Diaczenko. Ale mimo tych wzmocnień Legia gra mało skutecznie zajmując kolejne 9 miejsce w II lidze w 1992 roku; w 1993 - trzecie miejsce w II lidze, w 1994 - szóste, w 1995 - ósme.
Klęska na jeden sezon
Klęska następuje w 1996 r., kiedy Legia po raz pierwszy w historii opuszcza szeregi II ligi i na jeden sezon spada do III ligi.
Zespół prowadzą trenerzy Kwasiborski i Chabelski. Montują zespół oparty głównie na wychowankach i w 1997 r. powracają do II ligi i pod wodzą trenera Jabłońskiego w 1999 r. zajmują czwarte miejsce.
Powrót na długo?
Rok 2000. Zespół zajmuje pierwsze miejsce w II lidze i powraca do ekstraklasy.
Czasy się zmieniają. Legia jest sponsorowana przez Browary Warszawskie „Królewskie” i może już prowadzić politykę zakupów graczy, choć faktycznie stać ją na zakup graczy na pewno nie pierwszoplanowych.
Rok 2001. Zespół zajmuje 11 miejsce i w czasie rozgrywek opuszcza drużynę Jabłoński, a jego prawa ręka, R. Chabelski z trudem wywalcza utrzymanie w rozgrywkach ligowych.

KS ,,POLONIA” Warszawa
SEKCJA KOSZYKÓWKI MĘŻCZYZN

Rozpoczęcie działalności klubu Sportowego Polonia Warszawa datuje się na 3 maja 1912 r. Na początku były to sekcje piłki nożnej i lekkiej atletyki. Dokładnej daty rozpoczęcia działalności sekcji koszykówki mężczyzn, na podstawie posiadanej dokumentacji nie można sprecyzować (około 1925 roku), była to sekcja Gier Sportowych.
Pierwsze sukcesy drużyna koszykówki mężczyzn na arenie krajowej odnotowała w 1929 i 1931 roku zdobywając wicemistrzostwo Polski, a W 1934 roku Mistrzostwo Polski.
Zespół Polonii na przestrzeni lat przechodził różne koleje losu, grał zarówno w I lidze zdobywając Mistrzostwa i wicemistrzostwa Polski, jak i w II lidze.
Pierwszym reprezentantem Polski z Polonii był Jerzy Gregołajtis - olimpijczyk z Berlina 1936 r. Przez drużynę Polonii przewinęła się plejada reprezentantów Polski, łącznie z dwukrotnym Olimpijczykiem (1960 r., 1964 r.) Jerzym Piskunem oraz późniejszym długoletnim reprezentantem Polski Witoldem Zagórskim (jako trener wywalczył m.in. Wicemistrzostwo Europy w 1963 r.), a także Januszem Wichowskim (najwięcej spotkań w reprezentacji - 224). W Ostatnich latach w reprezentacji Polski występowali wychowankowie Polonii - Krzysztof Sidor, Michał Hlebowicki oraz Arkadiusz Miłoszewski.
Drużyna Polonii przez cały okres swego istnienia opierała się głównie na swych wychowankach, którzy z powodzeniem walczyli i walczą w rozgrywkach młodzieżowych zdobywając również medale w Mistrzostwach Polski.
Dopiero ostatnie trzy sezony - przy komercjalizacji sportu, a także koszykówki zmienił się trend całej pracy w budowaniu zespołów (do sportu przyszli ludzie, którzy chcą szybkiego sukcesu i uważają, że lepiej sprowadzić graczy z zagranicy niż wychować i wyszkolić własnych).
Największe osiągnięcia sportowe sekcji koszykówki mężczyzn Polonia Warszawa.
Seniorzy:
- Mistrzostwo Polski - 1934 r., 1959 r.,
- Wicemistrzostwo Polski - 1929 r., 1931 r., 1932r., 1935/36, 1939 r., 1954 r., 1976 r.,
- Zdobycie Pucharu Polski - 1970r., 1975r.,
- Starty w Pucharach Europejskich:
•	Puchar Europy -1959r.,
•	Puchar Zdobywców Pucharów - 1970 r.,
•	Puchar Koracza - 1976 r.
Wyniki zespołu seniorów w ostatnim 10-leciu:
Sezon 1990/91 - II liga (I miejsce),
1991/92 - I liga (V miejsce),
1992/93 - I liga (VI miejsce),
1993/94 - I liga (X miejsce),
1994/95 - I liga (XI miejsce),
1995/96 - II liga (miejsce),
1996/97 - II liga (VI miejsce),
1997/98 - II liga (IV miejsce),
1998/99 - II liga (IX miejsce),
1999/00 - II liga (I miejsce),
2000/01 - Ekstraklasa PLK (IX miejsce)

Zespoły młodzieżowe:
- Mistrzostwo Polski Juniorów - 1982 r.,
- Wicemistrzostwo Polski Juniorów -1972 r.
- Wicemistrzostwo Polski Kadetów - 1994r., 1995r.
Wyniki zespołów młodzieżowych w ostatnim 10 - leciu:
Sezon	1990/91 - III miejsce w Mistrzostwach Polski Kadetów, 
		1991/92 - III miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów,
 - III miejsce w Mistrzostwach Polski Kadetów.
1993/94 - Wicemistrzostwo Polski Kadetów,
1994/95 - IV miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów
1995/96 - V miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów,
1996/97 - VIII miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów Starszych,
1997/98 - VIII miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów Starszych,
 - VII miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów, 
                1998/99 – Wicemistrzostwo Polski Kadetów,
1999/00 - III miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów Starszych,
2000/01 - V miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów Starszych,
 - VI miejsce w Mistrzostwach Polski Juniorów,
 - V miejsce w Mistrzostwach Polski Kadetów.

SEKCJA KOSZYKÓWKI WARSZAWSKIEGO KLUBU SPORTOWEGO „GWARDIA”

W latach 1947-1950 rosła bardzo dynamicznie popularność koszykówki na terenie Warszawy, mimo kompletnego braku krytej bazy szkoleniowej. Treningi i organizowane turnieje odbywały się na boiskach otwartych o nawierzchni klepiskowej, a już luksusem były w kilku przypadkach nawierzchnie kortowe.
Czołowi polscy trenerzy koszykówki, pracujący wówczas w stolicy, to: Walenty Kłyszejko, Józef Pachla, Tadeusz Ulatowski - pracowali w Akademii Wychowanie Fizycznego, a równolegle w klubach warszawskich - oraz Władysław Maleszewski i Henryk Jaźnicki. Popularność koszykówki wzrastała dodatkowo wśród młodzieży szkolnej i oprócz już istniejących sekcji koszykówki w AZS, Polonii, Społem, Znicza Pruszków i Bzury Chodaków powstały nowe zespoły młodzieżowe: Sarmata, Spójnia, Drukarz, Rywal, Żyrardowianka, AZS AWF. Lokalne cykle rozgrywkowe dostosowane były do powojennych warunków obiektów w 80 procentach realizowane były w okresie letnich na boiskach otwartych. Równolegle dostosowywano nowe cykle rozgrywkowe A, B i C oraz kategorii juniorów, a następnie juniorek.
- W takim mikroklimacie powstała sekcja koszykówki klubu sportowego Gwardia Warszawa. Było to wiosną 1960 roku.
My, studenci III roku Akademii Wychowania Fizycznego mieliśmy praktyki z organizacji i sędziowania zawodów lekkiej atletyki na boisku K. S. Ogniwo przy ul. Niepodległości. Tam właśnie spotkałem ciekawą grupę uczniów gimnazjalnych samotnie „bawiących się” w koszykówkę na boisku kortowym. Zainteresowałem się nimi, przyjeżdżałem do nich 2-3 razy w tygodniu z Bielan w celu usystematyzowania im elementów techniki i podstaw taktyki gry.
Po trzech tygodniach liderzy tego zespołu informują mnie, że jest klub, który chętnie przyjmie ich, o ile będą mieli opiekuna-instruktora. Kończyłem właśnie AWF, dostałem propozycję pracy w Zakładzie Sportowych Gier Zespołowych AWF i zobowiązałem się dodatkowo prowadzić ten zespół.
Był to klub Sportowy Gwardia Warszawa - tak powstała jeszcze jedna baza szkoleniowa w koszykówce dla młodzieży Warszawy. Była to moja pierwsza samodzielna praca organizacyjno szkoleniowa w klubie sportowym.
Od jesieni 1950 roku ćwiczyliśmy systematycznie w grupie około 20-osobowej na boiskach w Agrykoli, gdzie praktycznie ćwiczyła „cała” młodzież Warszawy.
Tu równolegle na sąsiednich boiskach odbywały się mistrzostwa szkół Warszawy w piłce ręcznej dziewcząt. Startowała tam m.in. drużyna Liceum im. M. Żmichowskiej, która prezentowała się bardzo dobrymi warunkami fizycznymi. Zaproponowałem pani Poruszewskiej (opiekunka zespołu) opiekę szkoleniową w koszykówce dla szkoły... i tak powstaje zalążek drużyny koszykówki kobiet w warszawskim klubie sportowym Gwardia.
Trenowałem oba zespoły - męski i kobiecy, bazą szkoleniową na okres lata były boiska w Agrykoli, a potem boisko kortowe na przystani „Meristo”, a w cyklu zimowym sala BOS (14x40 m) a w dalszej kolejności sala MDK i Hala Gwardii „Hala Mirowska”. Po dwóch latach zespół męski przejął Staszek Dalka, a ja skoncentrowałem się na prowadzeniu zespołu kobiecego.
W 1953 roku zespół wszedł do ligi, gdzie startował przez 8 lat (z roczną przerwą), a zespół juniorek klubu w tym okresie zdobył czterokrotnie mistrzostwo Polski w tej kategorii wiekowej.
Wypracowaliśmy skuteczny model umiejętności godzenia nauki i studiów z systematycznymi treningami przy systematycznej współpracy ze szkołami średnimi Warszawy: Licea im. Żmichowskiej, Sowińskiego, Curie-Skłodowskiej i Hoffmanowej. 14 zawodniczek ukończyło wyższe uczelnie (Akademia Medyczna, Politechnika, Uniwersytet Warszawski).
W reprezentacji Polski seniorek startowały: Zofia Widulska, Bożena Wacke (obie AM), Gabriela Karska (UW) oraz Barbara Bogdanowicz. W kategorii juniorek Polskę reprezentowały: Grażyna Janiszewska, Elżbieta Kindler, Jolanta Białek, Bożena Przygońska, Elżbieta Lewocka, Wiesława Jaskólska, Joanna Drabiska i Izabela Bednarek.
Należy podkreślić, że Gwardię reprezentowały wyłącznie wychowanki klubu - jedyny wyjątek stanowiła Wanda Ziółkowska, wychowanka Spójni Katowice. Rodzina przeniosła się do Warszawy.
W latach 1963-1965 nastąpiła zmiana profilu organizacyjno-szkoleniowego, pełny priorytet finansowo-organizacyjny został przyznany sportom indywidualnym (pozostała tylko piłka nożna), co dało niewątpliwie skuteczne szanse na podniesienie rangi klubu w mistrzostwach krajowych (pozycje medalowe), światowych i olimpijskich, ale kosztem gier zespołowych.
W 1965 roku zawodniczki zostały przekazane do klubów AZS AWF i Polonii tak zakończył się 15-letni okres istnienia koszykówki żeńskiej WKS Gwardia.

               Mieczysław Klimaj
DWAJ MŁODZI LUDZIE

W 1963 roku w Szkole Podstawowej nr 9 w Pruszkowie zjawili się dwaj sympatyczni młodzi ludzie z pewną sprawą. Gdy opuścili szkołę, nauczycielka poinformowała kilkanaście dziewczynek, w tym i mnie, że zostałyśmy wybrane do treningów koszykówki. Tymi młodymi wówczas ludźmi byli fanatycy koszykówki tworzący jej zręby w Pruszkowie, mgr Jerzy Kwasiborski i Jerzy Woźniak. Obecnej młodzieży może się to wydać dziwne, ale wówczas w Pruszkowie nie było żadnej hali sportowe: z prawdziwego zdarzenia. Treningi odbywały się w szkolnych małych salach, jak również na otwartym powietrzu, na obecnych kortach tenisowych przy Domu Kultury Kolejarza.
Młode koszykarki pod nazwą „Ogniwo” rozpoczęły występy w rozgrywkach szkolnych, a póź-niej w kategoriach kadetek i juniorek.
W 1967 roku została oddana do użytku w Pruszkowie pierwsza hala sportowa „Znicz”. W miarę robienia szybkich postępów pojawiły się pierwsze sukcesy, najpierw w rozgrywkach szkolnych, potem w ogólnokrajowych. W 1967 roku dziewczyny z Pruszkowa zdobywają mistrzostwo Polski młodziczek, a kilka miesięcy później srebrny medal na III Igrzyskach Młodzieży Szkolnej. W następnych latach pruszkowiankj są już złotymi medalistkami. W 1970 roku seniorki awansują do II ligi, a w 1972 roku zajmują drugie miejsce w swojej grupie.
W gronie najlepszych
Wielka chwila przychodzi w 1973 roku. Drużyna kobieca Znicza, jeszcze przed zakończeniem pojedynków o punkty, zapewniła sobie pierwsze miejsce w grupie południowej II ligi uzyskała awans do ekstraklasy. Awans wywalczyły: Ewa Kalińska, Elżbieta Foryszewska-Wójt, Jolanta Szewczyk-Słoniewska, Elżbieta Fetraś, Danuta Walczak-Biedruna, Jolanta Lewandowska, Małgorzata Smolińska-Kowalczyk, Mirosława Piotrkowicz-Zdunek, Anna Jaworska, Janina Czerwieńska. Trenerem, który wprowadził pruszkowski zespół do I ligi, był wspaniały człowiek i znakomity fachowiec oddany koszykówce nieżyjący już niestety, Ryszard Wożniak. Pomimo wielkiego zaangażowania zawodniczek i trenerów Zniczowi Pruszków, drużynie z małego miasta, trudno było rywalizować z partnerami z Poznania Krakowa, Łodzi czy Wrocławia.
W 1974 roku drużyna po jednym sezonie spadła z I ligi. Po rocznym pobycie w II lidze drużyna spadła do jeszcze niższej klasy rozgrywkowej - do ligi międzywojewódzkiej. Po odejściu trenera Woźniaka zespól objął młody szkoleniowiec Zygmunt Wójt - obecnie także już nieżyjący. Okazał się godnym następcą swoje poprzednika, był człowiekiem fanatycznie oddanym koszykówce. Po rocznym pobycie w lidze międzywojewódzkiej koszykarki awansują do II ligi. W sezonie 1982/83 zespół Znicza po raz drugi zapewnia sobie udział w najwyższej klasie rozgrywkowej powtórny awans wywalczyły:
Elżbieta Wójt, Bożena Kołodziej, Emilia Kowalczyk, Katarzyna Zalewska Anna Banach, Ewa Sadowska, Krystyna Matela, Jolanta Łukowian, Monika Kaniowska, Magdalena Augustyniak, Małgorzata Pośpiech, Janina Czerwieńska. Drużyna pruszkowska składa się wyłącznie z wychowanek klubu. Przy dzisiejszym systemie tworzenia drużyn przy pomocy menedżerów, agentów i kontaktów wydaje się to całkowitym anachronizmem.
Wierna barwom
Należy przy tym podkreślić, że ogromna większość wymienionych zawodniczek przez cały okres kariery sportowej była wierna barwom Znicza. Przywiązanie nie wynikało bynajmniej z braku umiejętności o ich klasie świadczy fakt, że wiele z nich było reprezentantkami Polski. W pierwszym sezonie występów w ekstraklasie drużyna zajęła ósme miejsce i utrzymała się w lidze. Kolejny sezon 1983/84 był ostatnim okresem występów pruszkowskich koszykarek w pierwszej lidze. Należy szczególnie podkreślić sukces odniesiony 14 czerwca 1981 roku - koszykarki Znicza zdobyły wówczas Puchar Polski i to osiągnięcie uważam za największy triumf koszykówki w Pruszkowie. W pokonanym polu zostały najsilniejsze drużyny kraju.
Przez większość mojej sportowej kariery towarzyszył i wspierał mnie równie jak ja oddany koszykówce mój pierwszy mąż, Marek Czerwiński wieloletni kierownik drużyny. O ile jestem w pełni usatysfakcjonowana własną karierą zawodniczą odczuwam pewien niedosyt myśląc o karierze mojej córki Beaty. Wyższa ode mnie i szybsza była ogromnym talentem (reprezentantka Polski juniorek), ale delikatna budowa i zbyt duże forsowanie organizmu w młodości spowodowało, że jej kariera załamała się i nie osiągnęła sukcesów, do jakich była predysponowana. Obecnie z nadzieją patrzę na poczynania mojej 10-letniej wnuczki Oli, która trenuje koszykówkę u trenera Mateusza Curyła. Z zapałem kibicuje jej w pierwszych meczach i oczekuję na powrót dni chwały żeńskiej koszykówki w Pruszkowie.
                    Janina Czerwińska-Złotkowska

ZACZĄŁEM OD MINIKOSZA

Rozpocząłem pracę w sekcji kobiet w 1976 roku, dokonując naboru i selekcji w roczniku 1965. Doskonale pamiętam dziewczęta, które po krótkim okresie treningów zdobywały medale w Warszawskiej Olimpiadzie Młodzieży w najmłodszych kategoriach wiekowych (minikosz - młodziczki): Helena Kazimierczak, Beata Kazimierczak, Krystyna Matela, Ewa Kuzicka, Lidia Ulicyn, Ewa Sapińska, Agnieszka Kazikiewicz, Dorota Trzeciak, Beata Skorupińska, Grażyna Michalska.
Kolejne sukcesy to pierwsze miejsce w mistrzostwach młodziczek Warszawskiego Związku Koszykówki, oraz trzecie miejsce w mistrzostwach Polski szkół sportowych. Oba te sukcesy miały miejsce w 1980 roku. W 1982 roku dziewczęta zdobyły pod wodzą trenera Krzysztofa Kowalczyka drugie miejsce w Ogólnopolskiej Spartakiadzie Młodzieży.
W 1979 roku rozpocząłem pracę z rocznikami 1968 I 1969.
W 1983 roku zespół dziewcząt ze Szkoły Podstawowej nr 6 zdobyła drugie miejsce w mistrzostwach Polski szkól podstawowych w Brzegu. W 1985 roku dziewczęta urodzone w roku 1967 i młodsze zdobywają mistrzostwo Polski Szkolnego Związku Sportowego.
Pierwszy medal w historii
W 1986 roku dziewczęta z rocznika 1969 zdobyły pierwsze miejsce w Ogólnopolskiej Spartakiadzie Młodzieży w Brzegu. Jest to pierwszy taki medal w historii klubu w Pruszkowie. Zdobyły go: Elżbieta Nowak, Izabela Wrona, Agnieszka Szmajda, Marzena Krajewska, Katarzyna Szczepańska, Danuta Orzechowska, Lidia Barc, Alicja Milońska i Beata Socha.
W 1987 roku w Krakowie odbywały się finały mistrzostw Polski juniorek. Nasze dziewczęta zagrały wspaniale i zabrakło 3 punktów w 2 meczach do zajęcia pierwszego miejsca, przegrały tylko z mistrzem, Włókniarzem Pabianice, jednym punktem i z wicemistrzem, AZS Kraków, dwoma punktami. Zespół stanowiły: Beata Czerwińska, Ewa Pacuszka, Ewa Urbańska, Elżbieta Nowak, Danuta Orzechowska. Izabela Wrona, Marzena Krajewska, Lidia Barc, Alicja Miłońska, Beata Socha.
Brązowy medal był pierwszym medalem w imprezach Polskiego Związku Koszykówki w historii żeńskiej koszykówki w Pruszkowie. Celowo na pierwszym miejscu wymieniam Beatę Czerwińską, której mama Janina grała w zespole seniorek, a ojciec Marek był kierownikiem drużyny i kierownikiem drużyn młodych. Zmarł nagle w mojej obecności.
Obie te zawodniczki - mama Janina i córka Beata - zagrały wspólnie w jednym meczu w II lidze kobiet w sezonie 1986/87.
W 1987 roku zakończyłem pracę w sekcji koszykówki żeńskiej. Moje sukcesy na szczeblu ogólnopolskim były efektem ciężkiej pracy treningowej i właściwej opieki wychowawczej nad bardzo przecież młodymi zawodniczkami. Wspólnie ze mną w sekcji kobiet pracowali nieżyjący już Zygmunt Wójt, Marek Czerwieński, Henryk Jaworski, przebywający za granicą, Elżbieta Wójt, Emilia Foryszewska-Kowalczyk, jej mąż Krzysztof Kowalczyk, a także Janina Czerwińska i Danuta Tlołka. Nieco krócej pracowali w sekcji Krzysztof Fertaś i obecny prezes MKS Blachy Prószyński, Janusz Wierzbowski.
Chcielibyśmy w najbliższym czasie zorganizować rocznicowe spotkanie byłych zawodniczek, z możliwie szerokim udziałem wszystkich w różnych okresach związanych z sekcją.
W 2000 roku rozpoczęliśmy budowanie podstaw dla naszej przyszłej sekcji koszykówki kobiet UKS Lider.

                                  Cezary Grzelak

RYS HISTORYCZNY WOŁOMIŃSKIEJ KOSZYKÓWKI

Do Wołomina koszykówka dotarła dość późno, bo dopiero w roku 1953, a jej propagatorem założycielem pierwszej drużyny koszykówki w dziejach miasta był kol. Ryszard Buczma, niespełna 18-letni uczeń liceum ogólnokształcącego, który trafił tu z województwa poznańskiego. W miesiącu październiku tegoż roku na bazie uczniów liceum ogólnokształcącego mimo bardzo nędznych warunków salowych rozpoczęły się pierwsze kroki organizacyjne, pierwsze nieśmiałe próby treningów i spotkań towarzyskich. Pierwsze spotkanie rozegrano wiosną 1954 roku z WKS Kadra Rembertów, a trzon drużyny stanowili Ryszard Buczma, Jerzy Żmudziński, Włodzimierz Repin, Janusz Brzuszczyński, Marek Tauber wspomagani przez kolegów spoza liceum ogólnokształcącego w osobach Zbigniewa Malika, Albina Pyrzanowskiego, Tadusza Sobianka, którzy również uprawiali siatkówkę w kolejarskim klubie.
W tym samym 1954 roku drużyna rozpoczęła pierwsze mecze w klasie B okręgu warszawskiego. Pierwsze mecze, choć przynoszą porażki, nie załamują drużyny.
Na zakończenie sezonu rozgrywkowego drużyna plasuje się w połowie tabeli. Koszykówka zyskuje coraz więcej zwolenników. Do drużyny dołączają dalsi uczniowie liceum. Uczniowie pasjonaci, zasługujący na wyróżnienie to Jerzy Czerwiński, i Jerzy Grzelak.      
W 1958 roku drużynę trenuje Mieczysław Klimaj, znany działacz i sędzia koszykówki w Warszawie, a po nim drużynę obejmuje Mirosław Popławski były zawodnik CWKS Legia Warszawa.
W roku 1961 drużyna nadal uczestniczy w rozgrywkach B klasy ze zmiennym szczęściem. Lata następne to awans do klasy A.
Od 1963 roku drużynę zaczyna trenować znany działacz i sędzia z terenu Warszawy, nieżyjący już kolega Bogdan Glaza. Trenowana przez niego drużyna, jako reprezentacja powiatu wołomińskiego, zajmuje trzecie miejsce na Igrzyskach Ziemi Mazowieckiej w Płocku, zdobywając brązowy medal.
Koniec lat 60 to rozszerzona praca z młodzieżą. W 1971 roku drużyna juniorów trenowana przez kolegę Ryszarda Zahna zdobywa srebrny medal w wojewódzkich igrzyskach młodzieży.
W roku 1973 drużyna seniorów uczestniczy w rozgrywkach ligi międzywojewódzkiej nie odnosząc większych sukcesów.
Po reorganizacji i podziale administracyjnym kraju od 1975 roku drużyna koszykówki seniorów uczestniczy w rozgrywkach klasy okręgowej z prawem gry o wejście do II ligi, a drużyny juniorów i młodzików w cyklach przygotowanych dla nich przez WOZkosz. Wobec bardzo małego zainteresowania sekcją koszykówki w klubie WKS Huragan w Wołominie sekcja koszykówki męskiej zawiesza swoją działalność. Jest to rok 1978. Koledzy Ryszard Zahn, Jerzy Brzuszczyńskl i Zbigniew Kulma rozpoczynają pracę z dziewczętami.
Pierwsze lata to żmudna praca w różnych cyklach młodzieżowych. Pierwsze osiągnięcie w żeńskim baskecie, to awans drużyn szkolnych do strefy medalowej w warszawskiej olimpiadzie młodzieży. Po raz pierwszy Wołomin zanotował poważny sukces w koszykówce żeńskiej. W 1987 roku drużyna Huraganu wywalczyła w imponującym stylu awans do II ligi. Wołomińskie koszykarki zarówno w eliminacjach jak później w finałach i półfinałach dosłownie zmiotły swe rywalki. Zespół Huraganu stanowiły w większości bardzo młode zawodniczki w wieku 16-17 lat. Nazwiska zawodniczek, które uzyskały awans: Monika Nowakowska, Beata Ołdak, Katarzyna Dydek, Małgorzata Sokołowska, Izabela Piwko, Katarzyna Kazulo, Beata Grzelak, Beata Wierzbicka, Janina Nowak, Monika Baranowska, Bogusława Baranowska, Ewa Romaniuk, Małgorzata Fabisiak, Iwona Jezierska. Trenerem drużyny był Marek Plewko. W trakcie sezonu 1987/88 nastąpiła zmiana trenera. Marka Plewkę zastąpił Zbigniew Kowalik. Drużyna seniorek grała w II lidze jeszcze sezon rozgrywkowy 1988/89.
Wszystko pod względem sportowym przedstawiało się bardzo dobrze. Niestety słaba kondycja finansowa wielosekcyjnego klubu Huragan, doprowadziła do rozwiązania drużyny w lipcu 1989 roku.
Następna próba gry w II lidze przytrafiła się koszykarkom z Wołomina w sezonie 1992/93. W wyniku reorganizacji II ligi zespół nasz zyskał prawo gry w tych rozgrywkach.
Wystąpił bardzo młody zespół w składzie: Karolina Moczydłowska, Iwona Stolarczyk, Agnieszka Ostrowska, Magdalena Ciastko, Izabela Kurek, Joanna Fajkowska, Anna Gutkowska, Anna Adamska, Aneta Dudkowska, Dana Michalczyk, Joanna Jarzqbek, Magdalena Mioduszewska. Trenerem był Zbigniew Kulma.
Sezon 1993/94 trzeba uznać za udany. Do wspomnianego składu doszły trzy dobre zawodniczki: Małgorzata Zaroń z AZS Warszawa, Beata Śliwka z Polonii Warszawa i Anna Załęska z MKS Przasnysz. Odkryciem sezonu była 15-latka Agnieszka Ryszawy.
W 1995 roku wielosekcyjny klub Huragan przestał istnieć. Pod nazwą Huragan istniała sekcja piłki nożnej, siatkówka męska przeszła pod skrzydła Zakładów Stolarka S.A. Natomiast żeńska koszykówka została na poziomie międzyszkolnego klubu sportowego, który przyjął nazwę Elita. Z zespołu II-ligowego koszykarek odeszły prawie wszystkie zawodniczki. Znów wycofano drużynę z rozgrywek drugoligowych sezonu 1995/96 i ponownie zaczęto prace od podstaw. W sezonie 1998/99 do udziału w drugiej lidze zgłoszono młodziutki zespół Elity Wołomin. Na 20 meczów zespół wygrał 2 przegrał 18.
Przez wszystkie lata od roku 1978, bez względu na wyniki seniorskie, prowadzona była mocna praca z młodzieżą. Po latach zespoły młodzieżowe z Wołomina były i są liczącymi się zespołami w poszczególnych cyklach. W prestiżowej imprezie dla szkół, jaką są WOM-y, drużyny z Wołomina zdobyty 7 złotych medali, 7 srebrnych i 5 brązowych. W dalszej rywalizacji poprzez makroregiony drużyny nasze zajęły piąte miejsce na mistrzostwach Polski szkół podstawowych w Tomaszowie Mazowieckim w roku 1997, a rok później w Chełmie mistrzostwo.
Przez wszystkie lata działalności Wołomin dochował się zawodniczek, które reprezentowały i reprezentują barwy Polski, są to: Katarzyna Dydek, Katarzyna Kazulo, Izabela Piwko, Katarzyna Wolf, Małgorzata Dydek, Marta Dydek. Sezon 2000/01 był udany dla wołomińskiej koszykówki.
W finałach turnieju o wejście do I ligi zespół Elity wywalczył pierwsze miejsce, wygrywając wszystkie mecze. Skład zespołu: Martyna Koc, Edyta Kisiel, Anna Kukiełka, Katarzyna Szczepaniak, Sylwia Kamińska, Anna Wiszniewska, Aldona Sitarek, Małgorzata Rączka, Urszula Bliszkiewicz, Karolina Moczydłowka.
3 czerwca 2001, w meczu o trzecie miejsce mistrzostw Polski juniorek w Toruniu zespół Elita Wołomin wygrał po dogrywce zdobywając brązowy medal. Zespół wygrał w następującym składzie: Martyna Koc, Edyta Kisiel, Anna Kukiełka, Katarzyna Szczepaniak, Magdalena Arażny, Sylwia Kamińska, Anna Wiszniewska Anna Cymerman, Aleksandra Wójcik, Agata Hajduczek, Linda Majerowicz, Agnieszka Larauty.

                           Ryszard Zahn

PAN JÓZEK - wspomnienia o mgr Józefie Pachli

Pana magistra Józefa Pachlę poznałem w połowie lat pięćdziesiątych, kiedy to przeniosłem się z warszawskich Budowlanych do Spójni Warszawa, która wkrótce stała się Spartą Warszawa. Był wówczas trenerem koszykarek i koszykarzy tego klubu, przy czym niezadługo koszykarzy przekazał Zdzichowj Ziółkowskiemu znanemu później wieloletniemu działaczowi i pracownikowi WOZKosz i PZKosz. Już wtedy (jak się później dowiedziałem-od 1949 r.) pracował jako wykładowca w Katedrze Gier Zespołowych AWF.
Podczas jednego z treningów objaśniał nam schemat gry pokazując rysunek w książce, jak się potem okazało napisanej przez J. Bagotta - amerykańskiego trenera, specjalisty od „Fast breaku”, czyli szybkiego kontrataku. Zaglądałem Panu Józkowi przez ramię do tekstu objaśniającego schemat gry narysowany w książce, którą rozłożoną trzymał w ręku i spróbowałem przetłumaczyć tekst. Początkowo szło mi nieźle, aż do momentu, gdy ujrzałem w tekście termin „key hole” (dziurka od klucza), Co nijak nie pasowało do koszykówki. Byłem załamany uśmieszkami kolegów z drużyny (m. in. Marcin Herbst, Witek Jędrzejewski - późniejsi wielokrotni reprezentanci Polski, Bohdan Glaza - później znany działacz WOZKosz.), ale Pan Józek nie dał mi długo się zamartwiać, bo po zajęciach dał mi książkę do domu, żebym sobie poprawił, jak powiedział, znajomość koszykówki oraz angielskiego, podpierając się słownikiem. Niestety do następnego treningu, kiedy oddałem książkę, mimo uważnego studiowania i posiadanych słowników, nie udało mi się rozwikłać znaczenia dziurki od klucza dla koszykówki. Dopiero za jakiś czas, skojarzyłem sobie, że jest to koszykarski slang - pole 3 sekund, czyli nasza slangowa „trumna”. Tak się zaczęła moja „asystentura” u Pana Józka, którego z czasem słuchałem baczniej jak własnego ojca.
Pan Józek, choć z czasem przeszliśmy na „ty”, traktował wszystkich swoich podopiecznych jak partnerów jak dobrych kolegów, nigdy nie był, choć naprawdę był, od nas mądrzejszy i nigdy nie przypisywał sobie żadnych zasług, to nie on to osiągnął, ale jego młodsi koledzy. Nigdy przez gardło nie przeszło mi słowo Józek bez Pana, a ja zawsze byłem dla niego Maciek. Podobne relacje łączą mnie z Jego dwoma dorosłymi synami, Wackiem (pracownik naukowy Politechniki Warszawskiej) i z Jurkiem (do niedawna pracownik naukowy Państwowego Instytutu Geologicznego, w którym autor tych wspomnień pracuje ponad 40 lat). Synowie Państwa Pachlów nie odziedziczyli po rodzicach wielkiej miłości do koszykówki, choć Pani Wanda - niegdyś znakomita koszykarka, jeszcze po wojnie reprezentantka Polski, zabierała chłopców od małego na mecze, obozy prowadzone przez męża. Słynne były obozy w ówczesnym ośrodku Spójni (Sparty) w Wałczu (obecnie ośrodek szkoleniowy PKOI, którym kierowali Państwo Mazińscy. Podczas tych obozów Pan Józek powtarzał swój ulubiony numer - zdjęcie pamiątkowe całej grupy pod ścianą jednego z piętrowych domków. Długo celebrował ustawienie poszczególnych osób, oczywiście odświętnie ubranych, aż wreszcie, kiedy dał znak do robienia zdjęcia, z górnego okna na fotografowanych wylewano kubły wody. Zdjęcie robione było dopiero wtedy, gdy woda docierała do fotografowanych, a efekt zawsze byt znakomity. Pan Józek, a jakże w środku grupy wystrojony w garnitur, udawał, że nic o takich niecnych zamiarach nie wiedział. Potrafił stworzyć taką atmosferę, że nikt się, a zwłaszcza panie, nie gniewał za zmoczone ubrania, zalane wodą damskie fryzury oraz odświętne bluzki. Więcej, nikt z raz już nabranych nie pisnął słowa o tym szczególnym wałczańskim zdjęciu, a wprost przeciwnie chętnie uczestniczył w następnym roku i dopingował koleżanki i kolegów do eleganckiego wyglądu w dniu zapowiedzianego zdjęcia. Hania Loth i Basia Kowalczyk - wielokrotne reprezentantki Polski, choć uczestniczyły w zdjęciu kilkukrotnie, zawsze „odsztafirowane” jak na pierwszy bal, a mimo to podczas obozu szkoleniowego warszawskiej Polonii, kiedy trenerem był Pan Józek, namówiły młodsze koleżanki (m.in. Jadwigę Pigulankę) do odwiedzenia fryzjera, przed zdjęciem, a po zdjęciu wspólnie zaśmiewały się do łez. Tę niepowtarzalną atmosferę tworzył, skromny i najczęściej poważny Pan Józek, a do tego potrafił, po zdjęciu przekomarzać się z żoną, że już po raz dziesiąty pozwoliła sobie na zmoczenie najlepszej bluzki, którą przywiózł jej z wyjazdu zagranicznego.
To właśnie w Wałczu Pan Józek organizował w drugiej połowie lat pięćdziesiątych kursy unifikacji metod szkolenia dla trenerów i instruktorów koszykówki. W porozumieniu z ówczesnym kierownikiem Wydziału Kultury Fizycznej Turystyki b. CRZZ p. Józefem Rutkowskim (b. Mistrzem Polski w sprintach, późniejszym wiceprzewodniczącym GKKFiT) zdobywał środki na materiały szkoleniowe i 2-3 tygodniowy pobyt 20-30 osób w ośrodku w Wałczu. Asystowałem Panu Józkowi w kilku tego typu kursach. Podczas jednego z tych kursów Pan Józek polecił mi zreferować świeżo przetłumaczoną amerykańską pracę, której autor szkolenie początkujących rozpoczynał od nauki postępowania w sytuacji 1 na 1. U nas w tym czasie szkolenie początkujących koszykarzy zaczynało się od nauki podań, chwytu, dwutaktu i rozgrywania sytuacji 2 na 1. Po przedstawieniu tez amerykańskiego trenera wszyscy nasi wielcy trenerzy (J. Patrzykont, E. Dylewicz, B. Bartosiewicz i inni) rzucili się na mnie - młokosa a do tego człowieka w zasadzie spoza branży (studiowałem geologię i grałem w koszykówkę, ale nie byłem nawet instruktorem koszykówki), ze słowami krytyki, co za herezje ten smarkacz nam tu przedstawia? Pan Józek uspokoił wzburzone towarzystwo informując, że to on chcąc sprowokować dyskusję i zmiany w obowiązującym systemie szkolenia początkujących kazał mi zreferować najnowszy nabytek Katedry Gier Zespołowych AWF. Przez kilka dni starsi koledzy dyskutowali ze sobą, od czasu do czasu prywatnie prosząc mnie o powtórzenie głównych tez amerykańskiego trenera. Po tygodniu kursu było dla mnie jasne, że Pan Józek rzucił ziarno zmian w systemie szkolenia początkujących na właściwy grunt - trenerzy zaproponowali Wydziałowi Kultury Fizycznej i Turystyki CRZZ, aby we wszystkich klubach należących do pionu CRZZ zmienić system szkolenia początkujących w koszykówce. A Rada Trenerów Koszykówki CRZZ, po rozmowie - egzaminie, wystąpiła do GKKF o przyznanie mi uprawnień instruktora koszykówki. I choć wszystko to sprawił Pan Józek, przecież według niego nie było w tym żadnej jego zasługi, bo to trenerzy wystąpili z wnioskiem o dokonanie zmian w systemie szkolenia, a ja zdałem przed Radą Trenerów CRZZ egzamin na instruktora.
To właśnie podczas obozu w Wałczu w 1958 roku, asystent Pana Józka, wykonał nieoczekiwane Jego polecenie - spakował manatki i pojechał do Warszawy zdawać egzamin wstępny na studia zaoczne na AWF, mimo że nie składał wcześniej żadnych papierów. Pan Józek załatwił w tajemnicy przede mną warunkowe wciągnięcie mnie na listę kandydatów, a skoro kazał zdawać to trzeba było wykonać i nie zawieść Jego zaufania. Los sprawił, że mogłem mu się w pewnym sensie odwdzięczyć, bo choć oboje z żoną uważali, że ich młodszy syn Jurek zwariował wybierając po maturze studia geologiczne na Uniwersytecie Warszawskim, to udało mi się wytłumaczyć PP. Pachlom, że koszykówkę da się pogodzić z geologią.
Ten krótki, wspomnieniowy tekst o Panu magistrze Józefie Pachli jedynie częściowo zarysowuje sylwetkę zasłużonego dla koszykówki i polskiego ruchu olimpijskiego człowieka. Jest subiektywnym spojrzeniem autora na człowieka, który jeszcze przed wojną był koszykarzem, siatkarzem i grał w piłkę ręczną w Cracovii. Powojenne lata to warszawski okres aktywności sportowej Pana Józka - w 1947 r. był trenerem męskiej reprezentacji Polski, kobiecą reprezentację polskich koszykarek prowadził w latach 1956-57, kobiety w warszawskiej Spójnii i Sparcie trenował w latach 1948-1952; byt również trenerem piłki ręcznej i współautorem podręcznika „Szczypiorniak” wydanego w 1950 r. W 1962 wydał „Koszykówkę”, w 1965 r. „Materiały do nauczania koszykówki”. Od 1949 r. do 1972 r. był wykładowcą i starszym wykładowcą w kierowanej przez doc. Walentego Kłyszejkę katedrze Gier Zespołowych AWF.
Największe zasługi dla polskiego sportu położył jako kierownik działów metodyki szkolenia w PKOI., PFS, GKKFiS w latach 1962-1978. W latach 1973-1975 był kierownikiem wyszkolenia Polskiego Związku Kolarskiego i współpracował z trenerem Henrykiem Łasakiem, którego część sukcesów śmiało mógł, choć nigdy tego nie zrobił, zapisać na swoje konto. Był też działaczem społecznym w sporcie, m.in. członkiem zarządu Polskiego Związku Koszykówki. Wielu znanych i zasłużonych dla polskiej koszykówki trenerów, że wymienię tylko niektórych: Ludwik Miętta, Władysław Markowski, Józef Żyliński, Janusz Mróz, Wiesław Piwowar, Bohdan Przywarski, Andrzej Gmoch, Leszek Rouppert, Henryk Bayer szlify trenerskie zdobywało w tzw. akademii Pana Józka.
Miał szczególny szacunek do historii koszykówki w Polsce, od niego nauczyłem się pamiętać o dokonaniach naszych poprzedników, dzięki niemu miałem możliwość poznania wielu interesujących ludzi niegdyś z koszykówką związanych. W odróżnieniu od redaktora Witolda Szeremety, który miał najlepsze archiwum polskiej koszykówki, Pan Józek wszystko nosił w rozumie i sercu, a kiedy była stosowna chwila nie sposób było słuchać Jego opowieści bez rozdziawionej, ze zdziwienia gęby. Choć niezwykle skromny - był wybitną, powszechnie szanowaną i uznawaną osobowością polskiej i warszawskiej koszykówki.

                      Maciej K. Rajecki
         	b. trener WKS Gwardia, AZS-AWF, Warszawianka,    
                 młodzieżowej repr. Polski, b. Wiceprezes WOZKosz

Przedstawione kluby są tylko częścią tych, które przynoszą splendor warszawskiej koszykówce. O następnych zarówno tych tworzących historię, jak i tych nowo powstałych napiszemy w kolejnych publikacjach.